Đối tượng hợp đồng

Queens, New York · 1986 · một bữa tối được giao tận nhà

Bối cảnh là New York năm 1986. Thành phố vừa thoát khỏi cơn khủng hoảng kinh tế thập niên 70, đang lưng chừng giữa hai thời đại. Irwin Pearl là một kỹ sư hiền lành, có công việc kinh doanh ổn định ở Queens, một người vợ tháo vát là Hester và hai cậu con trai tuổi mới lớn. Cuộc sống của họ không thiếu thốn. Nhưng theo SlashFilm, cả nhà đều âm thầm mong có nhiều hơn thế. AwardsWatch còn nhắc một chi tiết: cậu con cả sắp vào đại học, trong khi hình mẫu thành đạt thì đang hiện ra ngay trước mặt.

Hình mẫu đó là Gary, anh trai của Irwin. Gary từng là cảnh sát, vừa ly hôn, ăn mặc sang trọng và tự tin đến mức phô trương. Một tối, anh mang bít tết thượng hạng đến nhà em trai và đặt lên bàn một đề nghị: hai anh em sẽ làm tư vấn cho một thương vụ bất động sản gắn với kênh Gowanus, con kênh ô nhiễm bậc nhất Brooklyn. Việc của họ là dùng uy tín và các mối quan hệ của mình để những giao dịch mờ ám trông thật sạch sẽ trên giấy tờ. Đứng sau thương vụ là mafia Nga, thế lực đang trỗi dậy quanh Brighton Beach.

Theo The A.V. Club, mọi chuyện bắt đầu đổ vỡ từ một sơ suất ngây thơ. Irwin dần nhận ra mình đã lạc vào một phần thành phố mà anh không hề hiểu. Gary thì có nhiều năm va chạm với mafia Ý nên tin rằng mình biết cách “nói chuyện” với giới giang hồ. JoBlo nhận xét anh nhận ra quá muộn rằng tầm với của nhóm người Nga này xa hơn anh tưởng rất nhiều.

Gray từng nói đây là bộ phim mang tính cá nhân, kể từ góc nhìn của cha mẹ ông. Bố ông từng kiếm được nhiều tiền rồi bị nhà nước tịch thu sau rắc rối pháp lý. Cũng trong khoảng thời gian ấy, mẹ ông biết mình mắc bệnh nặng. Phim lấy cảm hứng lỏng từ lần gia đình ông thật sự đụng độ mafia Nga ở New York thập niên 80.

Tiến độ thực hiện

Kịch bản · nhịp phim · bi kịch biết trước

Gần như mọi bài phê bình đều nhắc đến cùng một điều: Paper Tiger không vận hành như phim xã hội đen thông thường. The Playlist mô tả phim như một bộ phim gia đình từ từ ngả sang tội phạm. Nỗi bất an dồn lên qua những cái liếc mắt và những lời thú nhận bị nuốt lại, chứ không nhờ đấu súng. Time Out còn nhắc đến những cuộc gọi căng thẳng từ bốt điện thoại công cộng. Tác giả bài viết cũng cảnh báo rằng ai mong một phim gangster dồn dập có thể thấy sự kiềm chế này gây sốt ruột.

SlashFilm lý giải cách xây dựng căng thẳng ấy bằng cấu trúc bi kịch Hy Lạp. Kịch tính không đến từ những cú twist hay tình tiết gây sốc. Nó đến từ những hậu quả mà khán giả biết chắc sẽ ập tới, chỉ chưa biết là lúc nào. Câu trích Aeschylus ở đầu phim báo trước điều đó. IONCINEMA tóm gọn tinh thần phim là “càng nhiều tiền càng nhiều chuyện”, còn Pajiba gọi nửa sau của phim là đoạn gay cấn nhất Gray từng làm.

Kịch bản không được khen đồng đều. Time Out cho rằng câu chuyện chưa theo kịp tay nghề dàn dựng và diễn xuất. The New York Times thì thừa nhận các mảnh ghép không phải lúc nào cũng khớp nhau, dù từng mảnh đều đáng nhớ. TheWrap nhấn vào một chi tiết làm phim ấm hơn: các thành viên nhà Pearl có thể cãi nhau nảy lửa, nhưng hầu như lúc nào cũng chào nhau bằng câu “anh/em thương em/anh”.

Các bên ký kết

Driver · Teller · Johansson · hai cậu con trai

Adam Driver nhận được nhiều lời khen nhất, kể cả từ những bài chê phim. The Playlist gọi Gary là nhân vật mập mờ nhất phim. Anh không phải phản diện kiểu mẫu: vẻ điềm tĩnh bên ngoài là lớp giáp che nỗi sợ, và anh vừa kiêu hãnh, vừa toan tính, vừa thương em, vừa dại dột. A.V. Club so màn trình diễn của Driver với hình ảnh kẻ thất thế trong The Friends of Eddie Coyle: một tay chơi bảnh bao từ từ trượt thành người không lối thoát. AwardsWatch, dù chỉ chấm phim C-, vẫn xếp đây vào nhóm vai diễn hay nhất của Driver những năm gần đây. Time Out kết luận Driver là lý do chính đáng nhất để mua vé.

Miles Teller nhận nhiều ý kiến trái chiều hơn. A.V. Club xem đây là một trong những vai tốt nhất gần đây của anh: một người cha vụng về, tốt bụng, mà chính thiện ý lại đẩy các con vào nguy hiểm. SlashFilm thấy Teller mang năng lượng “ông bố sitcom” rất đời thường, nhờ đó sự ngây thơ của Irwin trở nên đáng tin. Ở chiều ngược lại, DiscussingFilm cho rằng Teller bị chọn sai vai, còn AwardsWatch thấy nhân vật Irwin nhạt dần ở nửa sau vì kịch bản bỏ quên anh.

Scarlett Johansson gây tranh cãi nhiều nhất. The Playlist cho rằng cô là điểm neo của cả phim: Hester tỉnh táo, thực tế và đánh hơi thấy nguy hiểm trước mọi người, còn giọng Do Thái New York của cô tự nhiên chứ không làm màu. A.V. Club khen Johansson diễn được sự “kiên cường trong nước mắt”, khi Hester đi từ một bà nội trợ tất bật đến người mẹ liều mình bảo vệ con. Nhưng AwardsWatch lại xem đây là một trong những vai yếu nhất của cô. DiscussingFilm chê cô diễn quá đà, đến mức vài cảnh khiến khán giả Cannes bật cười, và còn nhắc đến bộ tóc giả xoăn vàng tuy đúng thời trang 1986 nhưng khó nhìn.

Hai diễn viên nhí Gavin Goudey và Roman Engel được nhắc ít hơn. High on Films thấy hai em giữ vai khá vững. SlashFilm mô tả họ là những thiếu niên bứt rứt, khó chịu trước kỳ vọng của bố. DiscussingFilm lại cho rằng hai nhân vật này gần như không để lại dấu ấn.

Ba diễn viên chính, ba câu trả lời khác nhau cho cùng một câu hỏi: ai trong nhà Pearl mới thật sự là “hổ giấy”?

Hình thức trình bày

Phim nhựa 35mm · nội thất gỗ gụ · ánh đèn đường natri

Paper Tiger đánh dấu lần đầu nhà quay phim Joaquín Baca-Asay làm việc lại với Gray sau hơn một thập kỷ. Ông chính là người quay We Own the Night và Two Lovers. Phim được quay bằng phim nhựa 35mm. AP khen phim có vẻ đẹp kiểu opera đi cùng chất thô ráp đặc trưng của phim nhựa. A.V. Club thấy đây là phim tối và mang màu hoài cổ hơn hẳn Armageddon Time. Họ nhắc đến căn nhà ốp gỗ gụ ấm áp, những tầng hầm và phòng sau ở Brooklyn, và không khí trang nghiêm, đẫm bóng tối gợi nhớ The Godfather. Theo bài viết, chi tiết trang phục, trang sức và cả mùi khói thuốc lá vương trong khung hình đều góp phần tạo nên cảm giác chân thực.

SlashFilm chỉ ra một lựa chọn chỉnh màu có chủ đích: tông màu ấm áp ở đầu phim lạnh dần theo diễn biến câu chuyện, như hơi ấm đang rút khỏi căn nhà Pearl. Dải màu dưới đây là minh hoạ của TNS cho ý đó. Đây không phải khung hình trích từ phim.

Về dàn dựng, gần như cả hai phe khen chê đều đồng ý một điểm: Gray vẫn rất giỏi gây căng thẳng từng cảnh. Time cho rằng ông điều khiển thần kinh khán giả một cách điêu luyện. IONCINEMA khen cách ông bồi đắp cảm giác bất an, đặc biệt trong một cảnh đe doạ gia đình Pearl. Irish Times đánh giá phim tái hiện New York cuối thập niên 80 nhếch nhác với độ chi tiết thời kỳ tuyệt hảo. Ngay cả Variety, vốn hoài nghi, cũng ghi nhận tay nghề dàn dựng từng cảnh của Gray. Variety chỉ cho rằng tay nghề ấy không cứu được tổng thể.

Âm thanh kèm theo

Christopher Spelman · dàn nhạc · tiếng ồn thành phố

Christopher Spelman tiếp tục làm nhạc cho Gray. The Playlist mô tả phần nhạc là dòng chảy u buồn, nghe như một bài ai ca, đủ để người xem cảm thấy nỗi đau âm ỉ mà không lấn át diễn xuất. Bài viết cũng cho rằng điều này hợp với điện ảnh của Gray, vốn thường là lời tiễn biệt những con người bị ám ảnh bởi phiên bản mình đã không trở thành.

SlashFilm đánh giá cao cách hoà âm: bản nhạc dàn nhạc của Spelman được trộn lẫn với tiếng còi xe, tiếng tàu điện và âm thanh hỗn tạp của thành phố, tạo thành một bức tranh âm thanh thống nhất. Bản tóm lược bài review của Variety cũng xếp âm nhạc vào số ít yếu tố có chủ đích và được làm tốt, dù theo bài viết, nhạc không che được những vết nứt của câu chuyện.

Phim không dùng nhiều kỹ xảo. Đây là phim tội phạm “quy mô nhỏ” theo cách BFI Sight and Sound mô tả: tiền cược là sự an toàn của một gia đình chứ không phải số phận cả thành phố. Các trường đoạn hành động được dàn dựng thực tế, gần gũi.

Tiền lệ

Giấc mơ Mỹ · tình anh em · Queens của James Gray

Chủ đề trung tâm là giấc mơ Mỹ, và theo cách Gray kể, nó gần như không tách rời khỏi tham nhũng. The Playlist cho rằng phim xem khát vọng đổi đời gắn chặt với thoả hiệp, cùng ảo tưởng rằng ta có thể leo lên mà không kéo ai ngã theo. The Hollywood Reporter gọi đây là bộ phim khắc nghiệt về cái giá của việc đuổi theo giấc mơ ấy quá liều lĩnh. A.V. Club đọc phim như một câu chuyện “hai thành phố”: một New York hào nhoáng của giới có tiền và một New York bị đầu độc, bị bỏ mặc, mà con kênh Gowanus là biểu tượng. Bài viết còn nối chủ đề ấy với hiện tại, từ những vụ che giấu của chính quyền đến bụi độc sau sự kiện 11/9.

Little White Lies chỉ ra nghịch lý cảm động nhất: hai anh em bị chia rẽ bởi chính thứ từng giữ họ gắn bó, là tình thương dành cho nhau. IndieWire cũng nhận xét tương tự rằng sợi dây gia đình có thể bóp nghẹt chính gia đình khi bị dồn vào đường cùng. SlashFilm nhấn thêm một lớp nghĩa: sự chán chường và tự mãn của tầng lớp trung lưu, cái cảm giác “có đủ rồi nhưng vẫn muốn hơn”, mới là mồi lửa thật sự.

Phim nằm giữa hai nhánh quen thuộc trong sự nghiệp Gray. Một nhánh là phim tội phạm gia đình như Little Odessa (1994), The Yards (2000) và We Own the Night (2007), được Sight and Sound nêu tên. Nhánh kia là hồi ức tự truyện tinh tế như Armageddon Time (2022), cũng lấy bối cảnh Queens nhưng sớm hơn sáu năm. The Playlist thừa nhận phim trông như tuyển tập “greatest hits” của Gray, nhưng cho rằng ông vẫn tìm được biến tấu mới bên trong. SlashFilm xem phim như chìa khoá để giải mã những gì làm nên một đạo diễn có tầm nhìn. The Film Stage thì vẫn xếp The Yards và We Own the Night trên Paper Tiger trong bảng xếp hạng riêng.

Phụ lục tranh chấp

Những tiếng nói ngược chiều