Thế là mình bắt đầu một thử thách kéo dài 7 ngày – sống và làm việc chỉ bằng các ứng dụng portable. Không cài đặt, không registry, không dấu vết. Mọi thứ – từ trình duyệt, phần mềm văn phòng đến công cụ chỉnh ảnh – đều phải chạy trực tiếp từ chiếc USB nhỏ bé của mình. Và đây là câu chuyện của mình trong tuần “tối giản kỹ thuật số” đó.

“Mang” cả trình duyệt đi khắp nơi – Firefox Portable

Vì công việc của mình là viết lách, trình duyệt gần như là “văn phòng thứ hai”. Mình chọn Firefox Portable vì cộng đồng đánh giá cao tốc độ và quyền riêng tư. Cài đặt cực đơn giản: tải gói nén, bung ra USB, và thế là xong — không cần cài, không cần quyền admin.

Trải nghiệm thật sự thú vị:

• Mình đăng nhập tài khoản Google, email, CMS… mà không lo lưu cookie hay lịch sử trên máy người khác.

• Toàn bộ extension, bookmark, mật khẩu đều theo mình khắp nơi.

• Khi rút USB ra, mọi dấu vết biến mất hoàn toàn khỏi máy chủ.

Cảm giác thật lạ: ngồi ở quán cà phê, cắm USB vào laptop của bạn bè và “mở văn phòng riêng” chỉ sau vài giây.

Làm việc văn phòng mà không cần Microsoft – LibreOffice Portable

Mọi chuyện suôn sẻ cho đến khi một người bạn nhờ mình giúp làm bảng tính Excel. Bình thường mình sẽ mở Microsoft 365, nhưng nhớ lại thử thách “no install”, mình tìm đến LibreOffice Portable.

Và bất ngờ thay, nó hoạt động hoàn hảo:

• Writer mở file .docx mà không vỡ định dạng.

• Calc xử lý công thức, định dạng có điều kiện và VLOOKUP mượt mà như Excel.

• Impress tạo slide thuyết trình cơ bản nhanh gọn.

• Không cần bản quyền, không popup “Sign in to activate”.

Tất cả gói gọn trong một thư mục 400MB trên USB. Thậm chí mình còn có thể xuất PDF ngay trong menu File – thứ mà Office phải cài thêm extension.

Nếu bạn làm việc offline hoặc không muốn trả phí cho Microsoft 365, LibreOffice Portable là “chiếc chìa khóa văn phòng di động” hoàn hảo.

Chỉnh ảnh bằng GIMP Portable – “Photoshop trong túi áo”

Làm nội dung thì hình ảnh là điều không thể thiếu. Mình thử GIMP Portable – phiên bản rút gọn của trình chỉnh sửa ảnh mã nguồn mở nổi tiếng.

Kết quả khiến mình ấn tượng:

• Chạy trực tiếp từ USB, mở ảnh JPG/PNG nhanh chóng, có cả layer, filter, brush như Photoshop.

• Resize, crop, thêm text, làm mờ thông tin – tất cả đều mượt mà.

• Giao diện hơi thô, nhưng hiệu năng ổn định, không crash dù chạy trên laptop không cài gì khác.

Thực sự, GIMP biến chiếc USB của mình thành một studio mini để làm ảnh bất cứ đâu.

Sống sót trọn tuần – và nhận ra nhiều điều

Mình đã hoàn thành thử thách mà không cài thêm bất kỳ phần mềm nào.
Nhưng không phải mọi thứ đều hoàn hảo.

Ưu điểm mình rút ra:

• Tự do tuyệt đối: USB cắm đâu, làm việc đó.

• Không phụ thuộc hệ thống: Dù máy không có quyền admin vẫn chạy được.

• Không để lại dấu vết: Rút USB ra, máy sạch như mới.

• Bảo mật riêng tư hơn: Không lưu mật khẩu hay lịch sử duyệt web.

Nhưng cũng có vài bất tiện:

• Tốc độ ghi/đọc USB khiến việc load file chậm hơn chút.

• Không có cập nhật tự động – phải tải bản mới thủ công.

• Rủi ro bảo mật: nếu USB bị mất, toàn bộ dữ liệu đi theo.

• Và một số phần mềm lớn (như Premiere, Photoshop) không có bản portable chính thức.

Dù vậy, cảm giác “máy tính không cài gì mà vẫn làm được mọi thứ” thực sự rất giải phóng.

Danh sách ứng dụng portable mình đã dùng trong tuần

Portable apps không dành cho tất cả, nhưng đáng để thử

Sống một tuần chỉ với portable apps khiến mình nhìn lại cách mình phụ thuộc vào phần mềm thế nào. Thay vì cài hàng tá chương trình, mình chỉ giữ những gì thật sự cần thiết và có thể mang theo.

Nếu bạn là:

• Freelancer, người di chuyển nhiều, dân IT,

• Hay chỉ đơn giản là muốn máy tính luôn sạch sẽ và bảo mật hơn,
  thì portable apps chính là “một lối sống tối giản kỹ thuật số” đáng thử ít nhất một lần.

Cắm USB → Mở trình duyệt → Viết bài → Gửi email → Rút USB → Biến mất không dấu vết. Tất cả công việc của mình gói gọn trong 64GB – và một chút tự do mà Windows chưa bao giờ mang lại. Một tuần với portable apps giúp mình hiểu rằng: “Năng suất không đến từ việc cài nhiều phần mềm, mà từ khả năng mang thế giới làm việc của bạn đi bất cứ đâu.” Và đôi khi, một chiếc USB nhỏ lại chính là văn phòng di động tốt nhất bạn từng có.

PC Cleaner for Windows hiện đã có sẵn trên Microsoft Store, bạn vào đây hay theo liên kết bên dưới > bấm View in Store > Get để cài đặt.

PC Cleaner for Windows (Free, Microsoft Store) →

Trên gioa diện chính PC Cleaner for Windows, bạn có thể chọn lựa tính năng muốn sử dụng hoặc từ trong thanh trình đơn.

Junk Files:

Cho phép dọn dẹp tệp rác hệ thống, bộ nhớ cache trình duyệt, Office, ứng dụng khác,… trên hệ thống.

Bạn chỉ cần bấm Scan để ứng dụng dò quét. Hoàn tất, bạn có thể xem chi tiết thành phần dữ liệu muốn xóa và chọn hay không chọn. Để dọn dẹp thì bấm nút Clean.

Large Files:

Cho phép bạn tìm kiếm tập tin dung lượng lớn ở thư mục bất kỳ và xóa nó.

Đầu tiên thì bạn cần chọn thư mục muốn tìm kiếm bằng cách bấm Add Folders, mặc định ứng dụng có đề xuất một số thư mục ở cạnh phải bạn chỉ cần bấm Add để thêm vào danh sách. Sau đó, bạn bấm Start Scan để dò quét.

Khi có kết quả, bạn có thể bấm vào từng file để kiểm tra trước khi đưa ra lựa chọn xóa tại Clean với hai tùy chọn là Move Files to Recycle Bin (Chuyển tập tin vào thùng rác) và Delete Files Permanently (NOT Recoverable) xóa vĩnh viễn, không thể phục hồi.

Duplicate Files:

Cho phép tìm kiếm file trùng lặp và xóa nó.

Trước tiên, bạn cần chọn thư mục chứa file muốn tìm kiếm từ đề xuất hay bấm Add Folders để chọn > bấm Start Scan. Khi có kết quả thì bạn xóa nó vĩnh viễn hay chỉ chuyển vào thùng rác.

Lưu ý: Khi bạn chọn sử dụng tìm xóa file dung lượng lớn thì PC Cleaner for Windows  yêu cầu dung lượng tập tin tối thiểu là 50 MB.

Bạn vào Settings để thay đổi dung lượng tối thiểu rồi nhớ bấm OK trước khi thoát.

Motrix là một trình quản lý tải xuống mạnh mẽ và đầy đủ tính năng cơ bản. Nó hỗ trợ tải xuống qua các giao thức như HTTP, FTP, BitTorrent, và Magnet. Motrix có giao diện đơn giản và dễ sử dụng, và có thể cài đặt trên các hệ điều hành Windows, macOS, và Linux.

Đây là một ứng dụng mã nguồn mở miễn phí, hỗ trợ tiếng Việt và tiện ích mở rộng. Motrix Download Manager có khả năng hỗ trợ tải xuống tập tin trong giao diện trực quan, bạn có thể tải torrent và thiết lập dễ dàng bên trong ứng dụng này.

Motrix Download Manager hỗ trợ Windows, Linux và macOS. Bạn vào trang nhà Motrix Download Manager để tải phiên bản mới nhất, với người dùng Windows 11/10 thì có thể tìm trong Microsoft Store hay cài đặt theo liên kết bên dưới.

Motrix Download Manager ($1.99, Microsoft Store) →

Mở Motrix Download Manager, bạn bấm nút dấu cộng để thực hiện tải file:

– URL: Bạn chỉ cần dán link hoặc ứng dụng sẽ tự động lấy link đã sao chép trong clipboard.

Nó hỗ trợ tải link dạng magnet của torrent, bạn có thể cài đặt nâng cao và thiết lập vị trí lưu, đặt tên mới, đặt số chia nhỏ file nếu muốn trước khi bấm nút Submit.

– Torrent: Bạn chỉ cần kéo thả hay bấm vào để chọn tập tin torrent rồi thiết lập như tải file bình thường.

Trong quá trình tải, nếu tạm dừng thì nó sẽ hiển thị trong mục Waiting. Khi file tải xuống thành công thì nó sẽ nằm trong mục Stopped.

Nếu bạn muốn sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt trong Motrix Download Manager thì bấm biểu tượng Preferences > Basic > Language > Tiếng Việt > Save & Apply để lưu lại thay đổi.

Nếu gặp khó khăn trong việc tải file ở nơi có tường lửa thì bạn vào Nâng cao > Bật Proxy để thiết lập. Motrix Download Manager có một số tiện ích mở rộng hỗ trợ tải file trong trình duyệt Chrome và Firefox, bạn mở Phòng thí nghiệm để trải nghiệm.

Chúng ta có nhiều sự lựa chọn thay thế và Screen.Recorder là ứng dụng mới nhất mà Trải Nghiệm Số muốn chia sẻ. Screen.Recorder có thể giúp quay video màn hình không giới hạn, hỗ trợ tạm dừng, tùy chọn FPS, chất lượng video đầu ra,…

Screen.Recorder hiện đã có sẵn trên Microsoft Store, bạn vào đây hay theo liên kết bên dưới > bấm View in Store > Get để cài đặt.

Screen Recorder - Record Screen and Sound (Free, Microsoft Store) →

Đây là giao diện của Screen.Recorder, bạn sẽ phải thiết lập cho video quay như sau.

– Source: Bạn chọn vùng màn hình muốn quay.

– Loudspeaker: Bạn chọn nguồn âm thanh muốn thu.

– Microphone: Bạn có thể cho phép thu tiếng từ microphone.

– Quality: Bạn chọn chất lượng quay của video.

– FPS: Bạn chọn tốc độ khung hình quay cho video.

Sau cùng, bạn bấm nút Start và chờ 3 giây để bắt đầu quay. Screen.Recorder có hỗ trợ phím tắt như Ctrl + F7 để bắt đầu và dừng lại, Ctrl + F8 để tạm dừng và tiếp tục.

Video quay khi lưu sẽ nằm trong thư mục Videos > Screen.Recorder và có định dạng MP4, bạn bấm biểu tượng thư mục ở góc dưới bên phải để mở.

Hay bấm biểu tượng bánh răng để truy cập cửa sổ Config, tại đây có một số thiết lập quan trọng như:

• Countdown(s): Bạn có thể bỏ hay chọn thời gian đếm lùi trước khi bắt đầu quay.
• Exclude this window: Bạn có thể bỏ tùy chọn này khi không chụp được ảnh màn hình hay quay video cửa sổ giao diện Screen.Recorder.
• Shortcut setting: Bạn cài đặt phím tắt mới khi bắt, tạm dừng quay video.

Screen.Recorder không miễn phí hoàn toàn, một số tính năng và thiết lập bị gắn Pro là chỉ dành cho người dùng trả phí nhưng mình nghĩ nó không quan trọng vì cơ bản cũng đủ xài.

Quy tắc 20-20-20 là một phương pháp đã được khoa học chứng minh giúp ngăn ngừa mỏi mắt hoạt động như sau:

– Cứ hai mươi phút một lần.

– Nghỉ hai mươi giây.

– Và tập trung vào một cái gì đó cách xa hai mươi feet (6 mét).

Twenty hiện đã có sẵn trên Microsoft Store, bạn vào đây hay theo liên kết bên dưới > bấm View in Store > Get để cài đặt.

Twenty - prevent eye strain (Free, Microsoft Store) →

Mở Twenty, bạn bấm Get started.

Bạn đọc quy tắc hoạt động của ứng dụng > bấm Continue.

Bạn đọc tính năng của Twenty > bấm Continue.

Sau cùng, bạn bấm Start Twenty.

Twenty sẽ nằm trú ẩn trong khay hệ thống và bắt đầu đếm lùi. Bạn rê chuột vào biểu tượng Twenty trong khay hệ thống để xem và tiến trình đếm lùi sẽ tạm dừng khi bạn bấm vào biểu tượng ứng dụng.

Cửa sổ thiết lập của Twenty sẽ hiện ra, bạn có thể không cho ứng dụng thu nhỏ vào khay hệ thống mỗi khi khởi chạy (Start minimized) trong Run Twenty hay bật tắt âm thanh báo khi nhắc nhở.

Khi hết 20 phút, Twenty sẽ hiển thị biểu tượng nhắc nhở trên màn hình yêu cầu bạn nhìn ra khỏi màn hình máy tính và nhìn vào một vật thể tong 6 mét. Quá trình đếm lùi sẽ tiếp tục và nó không thể thay đổi.

Ứng dụng USB OTG Checker trên điện thoại của bạn sẽ phát hiện sự hiện diện của hỗ trợ phần cứng và phần mềm USB OTG. Khi kiểm tra xong, ứng dụng sẽ hiển thị thông báo cho biết điện thoại của bạn có hỗ trợ USB OTG hay không.

Điều quan trọng cần lưu ý là mặc dù các ứng dụng này có thể giúp bạn xác định xem điện thoại của mình có hỗ trợ USB OTG hay không, nhưng chúng có thể không phát hiện được tất cả các hạn chế hoặc sự cố có thể phát sinh khi sử dụng USB OTG trên thiết bị của bạn. Ngoài ra, ngay cả khi điện thoại của bạn hỗ trợ USB OTG, các loại thiết bị ngoại vi mà điện thoại có thể kết nối có thể bị hạn chế.

Cách sử dụng USB OTG Checker

1. Tải ứng dụng USB OTG Checker và cài đặt.
2. Mở ứng dụng lên, bạn sẽ nhận được thông báo như ở dưới để xác định thiết bị có hỗ trợ USB OTG.
   
3. Bấm vào Chi tiết để xem chi tiết hơn kết quả.