BIOS là gì?

BIOS (Basic Input Output System) là phần mềm đầu tiên chạy khi khởi động máy tính và điều khiển POST (Power On Self Test). Nó được lưu trữ trên một chip nhớ nhỏ, giúp các cài đặt được lưu ngay cả khi tắt máy. BIOS đi kèm sẵn trên tất cả các bo mạch chủ và có thể truy cập trước khi Windows tải hoặc từ trong Windows.

GPT/MBR là gì?

Cả 2 chuẩn GPT hay MBR đều là tiêu chuẩn ổ cứng quy định cách thức nhập hoặc xuất dữ liệu, phân vùng ổ đĩa. MBR là viết tắt của Master Boot Record và GPT viết tắt của GUID Partition Table. Mỗi một chuẩn đều có những đặc điểm riêng như chuẩn GPT ra đời sau nên có nhiều ưu điểm và lợi thế hơn chuẩn MBR, ra mắt trước đó.

Ngoài ra, tiêu chuẩn MBR có thể sử dụng trên các máy tính dùng chuẩn BIOS hay UEFI, nhưng GPT sẽ chỉ dùng được trên máy tính chuẩn UEFI mà thôi. Trường hợp bạn muốn biết ổ cứng máy tính đang dùng chuẩn GPT hay MBR không hay máy tính đang boot bằng UEFI mode hay Legacy mode, bạn có thể dùng ứng dụng Show Disk Partition Style.

UEFI/Legacy là gì?

UEFI và LEGACY là hai giao diện phần mềm có nhiệm vụ kiểm tra các thiết bị ra vào trong máy tính, giữ cho máy tính hoạt động bình thường, đóng vai trò như một thông dịch viên giữa hệ điều hành và phần mềm máy tính khi máy khởi động.

LEGACY BIOS thường được gọi là BIOS truyền thống, ra đời vào năm 1975, là một phần mềm được lưu trữ trên một chip trên bo mạch chủ của máy tính và về cơ bản nó là một tập hợp các hướng dẫn chạy các thiết bị để khởi động hệ điều hành máy tính.

UEFI là từ viết tắt của Unifiel Extensibale Firmware Interface, là một phần mềm mở rộng hợp nhất dùng để kết nối phần mềm máy tính với hệ điều hành của nó. Được Intel phát triển nhằm cải thiện các hạn chế của LEGACY BIOS và tất nhiên nó sẽ hoạt động mạnh mẽ hơn nhiều.

Chuẩn UEFI là sự thay thế tiên tiến hơn cho LEGACY và nó mang lại cho nó một loạt các chức năng hiện đại để đưa máy tính lên một tầm cao mới trong vài thập kỷ sau đó.

Boot được hiểu đơn giản là quá trình khởi động máy tính. Bộ nhớ máy tính sẽ chạy một đoạn chương trình để kiểm tra và cài đặt hệ điều hành vào bộ nhớ RAM, sẵn sàng cho người dùng chạy ứng dụng.

UEFI boot là quy trình khởi động máy tính theo chuẩn UEFI ( chuẩn UEFI là gì đã được giải thích ở trên).

Ngày nay UEFI boot được sự dụng khá phổ biến bởi các ưu điểm của chuẩn UEFI, hoạt động như một hệ điều hành chạy bằng phần mềm, có thể kế thừa quá trình khởi động của LEGACY BIOS, chịu trách nhiệm khởi tạo phần cứng của một thiết bị trước khi qua sự kiểm soát phần cứng của hệ điều hành.

Sự khác biệt chính:

• Phương thức khởi động: BIOS sử dụng MBR, UEFI sử dụng GPT.
• Khả năng hoạt động: BIOS hoạt động ở chế độ 16-bit, UEFI có thể hoạt động ở chế độ 64-bit.
• Giao diện: UEFI có giao diện đồ họa, dễ sử dụng hơn và hỗ trợ điều hướng chuột.
• Hỗ trợ phần cứng: UEFI hỗ trợ phần cứng mới như PCIe, NVMe và USB 3.0.
• Tính năng bổ sung: UEFI có khả năng kết nối mạng, giúp cập nhật và khắc phục sự cố từ xa.

Cách kiểm tra UEFI/Legacy cũng như MBR/GPT bằng Show Disk Partition Style

Show Disk Partition Style là phần mềm hỗ trợ bạn kiểm tra máy dùng phân vùng GBT hay MBR cũng như hệ thống boot ở Legacy mode hay UEFI mode.

Đầu tiên bạn tải về ứng dụng Show Disk Partition Style 1.1 tại đây, giải nén và chạy (không yêu cầu cài đặt).

Như bạn thấy ngay giao diện hiển thị, cột Partition Style sẽ cho bạn thông tin rõ ràng từng ổ đĩa bao gồm phần đầu là Partition Table (MBR hoặc GPT) – phần sau là Bios Mode (UEFI hay Legacy).

Show Disk Partition Style tương thích Windows 10, Windows 8.1, Windows 8, Windows 7, Windows Vista, Windows XP – (x86 & x64). Hy vọng bài viết sẽ giúp ích cho bạn khi muốn tạo USB boot hay làm gì mà cần thông tin về MBR/GPT hay UEFI/Legacy của máy!

Tạo USB boot đa năng để làm gì? USB Boot đa năng là gì? Trước khi vào thực hiện, bạn cần biết thông tin chức năng của phần mềm và công dụng của USB boot đa năng cũng như của phần mềm 1 click, USB Boot, UEFI và Legacy.

1. Chức năng của 1 click:

– Cập nhật USB Boot đa năng với phân vùng ẩn không mất dữ liệu.

– Sửa lỗi boot cho USB Boot.

– Hiện phân vùng ẩn để sao chép modul.

– Chức năng xóa USB Boot đa năng với phân vùng ẩn.

– Hỗ trợ nạp theo chuẩn UEFI và Legacy.

2. USB Boot:

Hiện nay đĩa CD/DVD cứu hộ truyền thống không còn ưu thế bởi hạn chế về dung lượng và thua tính di động, gọn nhẹ so với USB cộng với giá thành khá rẻ nên sở hữu một USB boot đa năng có chức năng cứu hộ đơn giản và dễ dàng hơn rất nhiều.

Tạo USB Boot đa năng giúp bạn cứu dữ liệu, ghost lại máy tính, chia ổ cứng, quét virus cơ bản, lấy lại mật khẩu Windows,… hay nhiều chức năng khác tùy theo phiên bản hệ điều hành mà bạn nạp vào.

3. UEFI:

Là chuẩn cho hệ thống máy tính mới (sau 2005) nhằm thay thế cho Legacy (hay BIOS), hệ thống UEFI sẽ sử dụng định dạng ổ cứng GPT. Ưu điểm của UEFI là hỗ trợ ổ cứng dung lượng lớn hơn 2TB. Cơ chế bảo mật của UEFI cũng tốt hơn Legacy.

4. Legacy:

Ngược lại với UEFI thì Legacy là chuẩn hệ thống máy tính cũ và sử dụng định dạng ổ cứng MBR.

5. Kiểm tra máy tính sử dụng chuẩn gì:

Mở hộp Run (Win + R) > gõ msinfo32 hay trong hộp tìm kiếm Windows 10. Trong cửa sổ mở ra, bạn duyệt theo System Summary > BIOS Mode khung bên phải sẽ biết máy tính đang dùng chuẩn gì.

Để xem máy tính có hỗ trợ UEFI không, có 2 cách kiểm tra:

Cách 1: Dùng phần mềm HWiNFO, tải theo phiên bản bit của máy tính (32 bit hay 64 bit).

Mở phần mềm lên, nhìn vào dòng UEFI BOOT. Nếu nó là Present thì máy bạn hỗ trợ UEFI còn nếu như là Not Present thì bạn đừng vội buồn mà xem tiếp.

Bấm Motherboard cột bên trái, tìm đến dòng UEFI BIOS khung bên phải. Nếu để Capable có nghĩa máy bạn có hỗ trợ chuẩn UEFI. Ngược lại sẽ là Not Present thì máy tính bạn không hỗ trợ UEFI.

Cách 2: Vào BIOS > Boot Mode (hoặc Boot). Nếu thấy chữ UEFI (EFI) xuất hiện thì máy có UEFI. Hoặc máy có phần Enable Legacy Boot thì khả năng cao sẽ hỗ trợ UEFI.

Tải 1 click và module:

Bạn truy cập link bên dưới, tải phần mềm 1 click cùng các module mong muốn.

• 1 click và module Mini Windows 10/XP
• Mini Windows 8/7
• Pass giải nén: anh-dv.com

Tải về xong, bạn gom chúng vào chung một thư mục và giải nén.

Cách thực hiện:

Để bắt đầu tạo USB boot đa năng, bạn gắn USB (dung lượng tối thiểu 2 GB)  vào máy tính/laptop. Kích đúp tập tin 1_Click_Anhdv_Boot_1.1.exe để khởi động giao diện thực hiện mà không cần cài đặt.

Tại Disk Number, bạn nhập số tương ứng tên USB mà chương trình hiển thị. Thí dụ, USB của người viết là JetFlashTranscend hiển thị ở vị trí số 2 thì sẽ nhập số 2 > bấm Enter.

Chương trình sẽ hỏi bạn có muốn tạo USB Boot. Bạn nhập Y nếu dung lượng USB >= 16 GB và chọn N nếu dung lượng nhỏ hơn 16 GB.

Công cụ này sẽ chia làm hai phân vùng. Phân vùng USB-Boot chứa tập tin boot sẽ ẩn đi tránh virus. Phân vùng USB-Data (NTFS) hiện ra để chứa file lớn hơn 4GB. Đối với HDD Box nếu bạn tạo USB boot đa năng thì  công cụ sẽ tạo thêm 1 phân vùng và hoàn toàn không bị mất dữ liệu trong HDD Box của bạn.

Việc tạo USB Boot sẽ xóa toàn bộ dữ liệu trên USB, bạn nhập Y để đồng ý và tiếp tục.

Mặc định, chương trình sẽ dành 2048 MB (2GB) cho phân vùng USB-Boot. Nếu thêm modul nào thì cần nhập thêm dung lượng theo màn hình danh sách liệt kê.

Thí dụ: Bạn muốn thêm Mini Windows 7/8 thì nhập 300/700 tương ứng dung lượng của hệ điều hành đó hoặc 1024 nếu chọn cả hai. Còn nếu muốn tạo như mặc định thì bấm Enter mà không cần nhập gì cả.

Sau đó, bạn chỉ việc chờ đợi cho chương trình thực hiện việc tạo USB Boot đa năng. Quá trình nhanh hay chậm phụ thuộc vào tốc độ của USB.

Hoàn tất, bạn có thể kiểm tra thử bằng cách chạy tập tin QemuBootTester.exe trong thư mục giải nén 1_Click_Anhdv_Boot1.1. Tại Boot Device > chọn tên USB Boot của bạn. Tại Boot Mode > chọn Legacy BIOS. Sau đó, bấm Run Qemu.

Bạn có thể tham khảo cách tạo USB boot đa năng với 1 click trong video bên dưới. 

Tham khảo Anh DV Blog