Khi cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đang phát triển với tốc độ nhanh, thì cuộc chạy đua mang tên “Trí tuệ nhân tạo – Artificial Intelligence – AI” của những Tập đoàn công nghệ trên thế giới cũng đang ở đỉnh điểm.

Xu hướng đầu tư trí tuệ nhân tạo đang lan rộng từ các Quốc gia, các Tập đoàn lớn, các Quỹ đầu tư mạo hiểm hàng đầu, cho đến các Công ty khởi nghiệp… dẫn tới sự thay đổi đáng kinh ngạc của nền kinh tế toàn cầu, có quy mô tác động và tốc độ phát triển theo cấp số lũy thừa, có thể làm thay đổi cách thức con người sống, làm việc và điều hành xã hội, trong đó phần đóng góp của AI được dự báo sẽ lên tới 15.700 tỷ đô la vào năm 2030.

Ông Dương Anh Đức – giám đốc Sở Thông tin Truyền thông TP.HCM phát biểu tại họp báo.

Tại Việt Nam, khi chủ trương và kế hoạch triển khai cuộc cách mạng công nghệ 4.0 được Chính phủ ban hành nhằm kịp thời nắm bắt xu hướng phát triển của thế giới, việc ứng dụng công nghệ AI vào sản xuất và đời sống cũng như công tác quản lý hành chính nhà nước được lãnh đạo TP.HCM đánh giá là yếu tố quan trọng để xây dựng, phát triển thành phố nhanh, bền vững, sớm trở thành đô thị thông minh, đồng thời là cơ hội vàng để ghi tên Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới, song song với những kết quả nhảy vọt về tăng trưởng kinh tế.

Chính vì vậy từ năm 2018, lãnh đạo TP.HCM đã chủ trương đề xuất, ban hành cơ chế, chính sách cho nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào sản xuất và đời sống, đồng thời tích hợp một số lĩnh vực AI vào đề án xây dựng thành phố trở thành đô thị thông minh, như lời Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành uỷ Nguyễn Thiện Nhân khẳng định: “Bước vào cách mạng 4.0 thì không thể không nghiên cứu ứng dụng AI và thành phố sẽ dành ưu tiên thúc đẩy AI. Với dân số hơn 10 triệu người, thị trường tại chỗ, nguồn lực kinh tế lớn mạnh là những thuận lợi rất lớn để hình thành Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo”.

Chương trình “Xây dựng hệ sinh thái ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại TP.HCM giai đoạn 2019-2025” có vai trò quan trọng để thực hiện thành công đề án “Xây dựng TP.HCM trở thành đô thị thông minh giai đoạn 2017 – 2020, tầm nhìn đến năm 2025”.

Ngày 20/3/2019, Sở Thông tin và Truyền thông và Sở Khoa học và Công nghệ đã phối hợp tổ chức lần 1 Hội thảo khoa học “Nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tại TP.HCM giai đoạn 2019 – 2025”. Trong khuôn khổ hội thảo, Ban tổ chức đã mời các diễn giả là các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đang công tác tại các đơn vị như: Đại học Quốc gia TP.HCM, Viện John von Neumann, Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Trường đại học Bách khoa,… và đại diện các Sở, Ban, Ngành, các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu đến từ nhiều Viện, Trường, Hiệp hội, các doanh nghiệp, các nhóm khởi nghiệp trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo trên địa bàn thành phố.

Qua hội thảo này, các đại biểu đánh giá việc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo vào cuộc sống cũng như quản lý hành chính là yếu tố quan trọng để phát triển Thành phố và cần tập trung nguồn lực phát triển công nghệ trí tuệ nhân tạo nhằm bắt kịp xu thế công nghệ trong tương lai.

Các đại biểu đã tích cực đề xuất, kiến nghị các giải pháp, cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy phát triển hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo, tập trung vào đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nắm bắt công nghệ, xây dựng và phát triển nguồn cơ sở dữ liệu kết hợp cùng cơ sở hạ tầng mạng truyền thông đồng bộ.

Đồng thời, Thành phố sẽ nghiên cứu và chọn lựa đối tác chiến lược cùng triển khai Chương trình trí tuệ nhân tạo trên nguyên tắc lợi ích bình đẳng giữa các bên tham gia.

Tiếp theo hội thảo lần 1, ngày 25/9/2019, Ủy ban nhân dân TP.HCM cùng Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam tổ chức lần thứ 2 Hội thảo quốc tế “Kinh nghiệm quốc tế và trong nước về nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) – Khuyến cáo cho TP.HCM” giới thiệu những kinh nghiệm thực tế quý giá trong việc nghiên cứu, ứng dụng AI trong và ngoài nước, từ đó rút ra được những bài học kinh nghiệm cho ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại TP.HCM – lời giải cho bài toán kết nối trong đô thị thông minh.

Chương trình hội thảo dự kiến tập trung vào các chủ đề chính:

+ Giới thiệu tình hình quốc tế trong nghiên cứu, ứng dụng AI; khuyến nghị, đề xuất và các cam kết hỗ trợ cho TP.HCM.

+ Kinh nghiệm trong nghiên cứu, ứng dụng, triển khai AI trong từng lĩnh vực cụ thể: giao thông vận tải, giáo dục, y tế, ngân hàng, sản xuất, IoT…

+ Hiện trạng và kinh nghiệm, các giải pháp (về chính sách, tài chính, thị trường…) trong nghiên cứu, đào tạo, giảng dạy AI tại các trường đại học, viện nghiên cứu.

+ Hiện trạng, tình hình nghiên cứu, ứng dụng AI và đề xuất, kiến nghị của các tổ chức, doanh nghiệp… đã triển khai, ứng dụng AI trong hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam.

+ Chương trình, chiến lược quốc gia về nghiên cứu, ứng dụng và phát triển AI tại Việt Nam.

Bên cạnh hội thảo, ngày 26/9/2019, Ủy ban nhân dân TP.HCM cũng chỉ đạo Sở Thông tin và Truyền thông, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức lớp tập huấn giới thiệu, cập nhật, bổ sung thông tin, kiến thức, nâng cao nhận thức về AI cũng như khả năng, lĩnh vực ứng dụng AI trong nghiên cứu, quản lý và sản xuất.

Từ kết quả ghi nhận được từ hội thảo lần 1 (ngày 20/3/2019) và hội thảo lần 2 (ngày 25/9/2019), Sở Thông tin và Truyền thông, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Đại học Quốc gia TP.HCM, các chuyên gia, nhà khoa học, các doanh nghiệp, tổ chức trong và ngoài nước sẽ tổng hợp, hoàn thiện và trình Ủy ban nhân dân TP.HCM  xem xét, ban hành “Chương trình “Xây dựng hệ sinh thái ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại TP.HCM giai đoạn 2019-2025”.

Trong năm 2019-2020, Thành phố sẽ xem xét phương án phát động cuộc thi nhằm phát hiện, chọn lựa được các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các lĩnh vực quản lý, sản xuất, điều hành có hàm lượng chất xám cao, đem lại hiệu quả kinh tế, hiệu quả đầu tư và lợi ích cộng đồng cao; đồng thời xác định một số lĩnh vực cần ứng dụng trí tuệ nhân tạo ngay (giao thông vận tải, y tế, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch, môi trường, cấp thoát nước, điện lực) nhằm giải quyết những thách thức của quá trình đô thị hóa, hỗ trợ mạnh mẽ cho triển khai đề án xây dựng TP.HCM  trở thành đô thị thông minh; Đồng thời thúc đẩy hình thành hệ sinh thái các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo tại Thành phố.

Đến nay, thế giới vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về Đô thị thông minh/Thành phố thông minh. Nhưng về cơ bản, đó là mô hình thành phố ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo để quản lý, nâng cao tiêu chuẩn cuộc sống đô thị, cải thiện chất lượng phục vụ của chính quyền thành phố và sử dụng hiệu quả các nguồn năng lượng, tài nguyên thiên nhiên.

Sự xuất hiện của các “công nghệ 4.0” thực sự là động lực khiến xây dựng smart city trở thành một xu hướng phổ biến. Các quốc gia đang triển khai xây dựng đô thị thông minh trải rộng khắp thế giới như Anh, Mỹ, Tây Ban Nha, Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc, Brazil, Malaysia…

Ngay cả Ấn Độ (nơi GDP bình quân đầu người thấp hơn Việt Nam) cũng đã triển khai kế hoạch xây dựng 100 thành phố thông minh như là một đòn bẩy để phát triển kinh tế.

Nhiều công nghệ chủ đạo của nền công nghiệp 4.0 đang trở thành công cụ đắc lực cho việc triển khai xây dựng đô thị/thành phố thông minh, đặc biệt là với việc đáp ứng hai nhu cầu về nâng cao hiệu quả dự báo phát triển và vận hành đô thị.

Ví dụ, với IoT, các hệ thống vật dụng, thiết bị đều có khả năng cung cấp dữ liệu với quy mô lớn, giúp hình thành một cơ sở dữ liệu chi tiết cực lớn về nhiều lĩnh vực khác nhau. Phân tích dữ liệu lớn sẽ hỗ trợ việc chiết xuất các thông tin quan trọng trong quá trình ra quyết định của chính quyền, người dân và doanh nghiệp.

Ngày càng có nhiều những hệ sinh thái giải pháp thông minh đa dạng từ các nhà cung cấp giải pháp lớn cũng như các sản phẩm từ cộng đồng khởi nghiệp tạo ra một thị trường vô cùng sôi động đáng giá nhiều tỷ đô.

Nhờ đó, smart city có thể giải quyết nhiều vấn đề đa dạng của các đô thị: Từ quy hoạch đô thị, giao thông, y tế, chính quyền, an ninh trật tự, chất lượng môi trường, rác thải, giáo dục, năng lượng, đến cảnh báo ngập nước, nông nghiệp, thanh toán tài chính…

Ông Lâm Nguyễn Hải Long – Giám đốc QTSC (người đang giữ xe đạp) đang trao đổi những tính năng nổi bật của hệ thống cho thuê xe đạp với các kỹ sư Green Tech.

Hệ thống quản lý xe đạp tự động hay được gọi là “bike share” là một loại hình dịch vụ giao thông công cộng linh hoạt, hoạt động theo kiểu tự phục vụ.

Theo ông Lâm Nguyễn Hải Long – Giám đốc QTSC: “dự án cho mượn xe đạp tại QTSC với mục đích cung cấp và vận hành loại hình di chuyển bằng xe đạp tự động thân thiện với môi trường và hỗ trợ đắc lực cho nhu cầu di chuyển trong nội khu của các cá nhân đang làm việc và học tập tại QTSC. Ngoài ra, hệ thống còn giúp nâng cao nhận thức về việc bảo vệ môi trường – nâng cao chất lượng không khí, tiết kiệm năng lượngvà hình thành thói quen tốt cho việc rèn luyện sức khỏe.”

Mô hình cho thuê xe đạp này không phải là quá mới, tuy nhiên các mô hình trước đây và ở hiện tại phần lớn vẫn phục vụ cho du lịch nhiều hơn là cung cấp một loại hình đi lại thường xuyên. Mô hình này cho phép người dùng sử dụng thẻ khách hàng để mượn một chiếc xe đạp từ 1 trạm và trả lại ở một trạm khác, ứng dụng này rất phù hợp cho việc di chuyển trong nội khu rộng 43 ha của Công viên Phần mềm Quang Trung.

Hiện nay, xe đạp công cộng được đặt tại các trạm cố định, tại QTSC đang có 2 trạm đặt tại cổng Tô Ký và cổng quốc lộ 1A. Trong tương lai QTSC sẽ đặt thêm 2 trạm nữa tại nhà hàng Mina và gần tòa nhà TMA.

Những chiếc xe đạp đã sẵn sàng chờ khách

Để sử dụng hệ thống “bike share”, người dùng cần đăng ký thẻ khách hàng tại cổng Tô Ký hoặc cổng quốc lộ 1. Tại trạm mượn xe, người sử dụng quét thẻ lên đầu đọc thẻ tại trạm trung tâm, sau đó chọn xe. Người sử dụng lấy xe ra khỏi trạm trung tâm và sử dụng trong nội khu. Hệ thống có cảm biến nhận biết xe, tình trạng xe đã ra khỏi trạm và ghi nhận thông tin khách hàng mượn xe vào cơ sở dữ liệu. Để trả xe người sử dụng quét thẻ tại trung tâm và chọn số trụ khóa để trả, hệ thống sẽ ghi nhận người sử dụng đã trả xe và lưu vào cơ sở dữ liệu.

Ứng dụng này là 1 trong hơn 10 ứng dụng công nghệ thông minh đã và đang được triển khai tại QTSC nhằm cải thiện môi trường sống và làm việc tại QTSC. Những ứng dụng như: hệ thống camera nhận diện biển số xe, nhận diện khuôn mặt để vào văn phòng, hệ thống smart Home, hệ thống quản lý tài sản không gian trên nền GIS, lưới điện thông minh, đồng hồ nước thông minh và ứng dụng smartAgri, khu thực nghiệm CNTT trong nông nghiệp, IoT Lab… Những ứng dụng này đang dần thay đổi bộ mặt của QTSC, nâng cao hình ảnh và hướng tới xây dựng QTSC trở thành một đô thị thông minh.

Như Quỳnh