1. Màn hình truyền thống

Màn hình tỉ lệ 16:9 chiếm lĩnh thị trường smartphone khá lâu kể cả thời chưa có smartphone cảm ứng. Và có lẽ nếu không có khúc quanh trong việc hài hòa giữa kích cỡ smartphone và tối đa không gian hiển thị thì chưa hẳn màn hình cổ điển này sẽ bị soán ngôi bởi những thiết kế tràn viền sau này.

Tiếp nối tỉ lệ vàng 16:9 vẫn có một bước đệm nhỏ với tỉ lệ dài hơn 18:9 hay 18,5:9 trong nỗ lực kéo dài màn hình và vát mỏng phần viền benzen để tăng tỉ lệ hiển thị/trên thân máy.

Lợi thế của kiểu màn hình có viền to bản chính là khả năng chế tạo dễ dàng, chi phí rẻ hơn so với các kiểu tràn viền sau này vốn cần kỹ thuật gia công phức tạp hơn.

Ngoài ra kiểu màn hình truyền thống sẽ bảo lưu phần viền dày tạo ra nhiều không gian để người dùng cầm smartphone thoải mái theo phương ngang để giải trí mà không sợ chạm cảm ứng gây thao tác sai hay che mất không gian hiển thị của máy.

Hiện không có nhiều smartphone mới ra đời sử dụng màn hình truyền thống ngoại trừ một số model giá rẻ thuộc phân khúc dưới 2 triệu đồng. Điều hiếm hoi là hiện Galaxy Note 9 hay iPhone 8 Plus ở phân khúc cao cấp vẫn áp dụng kiểu màn hình truyền thống với viền trên dưới rõ rệt.

2. Màn hình tai thỏ

Apple thành công trong việc khơi mào cuộc đua màn hình tai thỏ trên smartphone kể từ phiên bản iPhone X. Và cho đến thời điểm hiện tại mặc dù tai thỏ đã dần thoái trào trên các dòng điện thoại chạy Android nhưng bộ ba iPhone 11 mới vẫn duy trì màn hình tai thỏ bởi hãng quả Táo cần tích hợp hệ thống Face ID phức tạp mà hiện vẫn chưa có hãng điện thoại Android nào “học hỏi” thành công.

Lợi thế của màn hình khuyết dạng tai thỏ là giúp tạo ra thiết kết màn hình tràn viền mà vẫn có đủ không gian để đặt nhiều chi tiết quen thuộc ở mặt trước như camera, loa thoại cùng các cảm biến…

Thế nhưng có một bộ phận người dùng tỏ ra không mấy hứng thú với “tai thỏ” bởi phần khuyết của nó thể hiện sự chưa tròn vẹn so với sự kỳ vọng của họ đối với smartphone. Đó cũng là lý do trào lưu tai thỏ đã nhanh chóng được thay thế bởi những thiết kế màn hình sau vốn ít khiếm khuyết hơn.

3. Màn hình “giọt nước”

Là một bước cải tiến của màn hình tai thỏ, thiết kế màn hình giọt nước – có thể gọi là giọt sương, Infinity V hay Infinity U (Samsung) – giúp cho phần khuyết được thu gọn thành một vùng nhỏ vừa đủ để đặt camera selfie.

Cũng giống tai thỏ, màn hình giọt nước giọt nước tiếp tục giúp nhà sản xuất thành công trong việc tối đa không gian hiển thị kéo dãn ra tận viền trong khi vẫn đảm bảo khả năng tự chụp ở smartphone.

Hiện tại có thể nói chính là thời điểm nở rộ của smartphone màn hình giọt nước khi nó xuất hiện trong hầu hết các phân khúc từ giá rẻ như Nokia 2.2 đến cao cấp như Huawei P30 Pro.

Điểm khác biệt ở đây là tùy tâm giá và tùy phương châm thiết kế mà các nhà sản xuất sẽ trang bị giọt nước kết hợp phần “cằm” bên dưới dày mỏng khác nhau.

4. Màn hình nốt ruồi

“Nốt ruồi” có thể xem là một biến thể linh hoạt của “giọt nước” khi cả hai chi tiết này đều là nơi đặt camera trước. Và sức mạnh của công nghệ đã giúp các nhà sản xuất smartphone linh hoạt di chuyển “nốt ruồi” vào trong màn hình, đặt lệch nó về một góc – thay vì chính giữa như giọt nước – để hạn chế sự tập trung và giảm bớt sự khó chịu của người dùng trước sự hiện diện của một chấm đen trên màn hình trông như bị lỗi.

Quả thực màn hình “nốt ruồi” chưa mang đến cho smartphone không gian hiển thị tròn trịa như nó cần phải có nhưng đó vẫn là một chi tiết có thể tăng sự cạnh tranh bởi giúp nhà sản xuất chứng minh được khả năng chế tạo, thế mạnh về công nghệ giúp họ làm nên những điều tưởng chừng như không thể.

Hiện có thể do sự phức tạo trong gia công hoặc tính thực dụng chưa cao nên chưa có nhiều smartphone nốt ruồi xuất hiện ngoại trừ một vài model cao cấp của Samsung (Galaxy S10/S10+) hay Huawei (Nova 5T). Vì thế, nếu bạn ưa thích một thiết kế smartphone độc, lạ thì vẫn có thể nhắm đến màn hình nốt ruồi như chi tiết thể hiện cá tính.

5. Màn hình tràn viền với mô đun camera động

Gần đây thì smartphone đã tiến thêm một bước đến kiểu mặt trước toàn màn hình nhờ vào chi tiết mô-đun camera được linh hoạt ẩn vào trong thân máy – như Vivo V15 Pro, Oppo (F11 Pro, Reno), Redmi K20 Pro – hay lật & xoay – như Galaxy A80, Zenfone 6. Nhờ kiểu camera “thò thụt” giúp smartphone dành trọn không gian mặt trước để hiển thị nội dung một cách trọn vẹn cùng viền benzen tối giản.

Quả thực kiểu thiết kế này hướng đến những ai ưa thích một màn hình tràn viền và đầy đặn không khiếm khuyết. Tuy nhiên, sự hiện diện của mô-đun chuyển động cơ học sẽ ít nhiều tiêu tốn năng lượng, tạo ra độ trễ khi cần kích hoạt camera và cũng như dấy lên lo ngại về độ bền, tuổi thọ của các thành phần này cũng như chưa thể trang bị khả năng chống bụi, nước cho những smartphone dùng màn hình dạng này.

Thế nhưng, ở thời điểm hiện tại khi thị trường vẫn chưa thực sự xuất hiện những smartphone được thương mại hóa dùng camera ẩn dưới màn hình – như một vài mẫu thử nghiệm được Oppo hay Xiaomi đưa ra trong các triễn lãm công nghệ – thì kiểu thiết kế toàn màn hình với camera thò thụt là một bước ngoặc trong sự phát triển của smartphone bởi nó gần như thành công tạo ra màn hình tràn viền thực thụ dù ít nhiều học tập quá khứ (kiểu như camera ẩn của Sony Ericsson C902).

Bên cạnh nỗ lực trang bị mô-đun camera di chuyển cơ học thì hiện tại vẫn có xu hướng tích hợp màn hình phụ phía sau cho smartphone để dùng camera sau đáp ứng cả việc tự chụp đồng thời vẫn đảm bảo mặt trước toàn màn hình. ZTE Nubia Z20 chính là một trong những smartphone tiêu biểu cho xu hướng mới này. Hay đặc sắc hơn nữa là Mi Mix Alpha với màn hình tràn từ trước ra sau.

Thảo Trần

Màn hình “nốt ruồi”

Màn hình nốt ruồi, hay các trang công nghệ nước ngoài gọi là “hole punch”, là cách gọi thân quen của thiết kế smartphone mà màn hình được khoét một lỗ tròn nhỏ vừa đủ để chứa camera selfie hay thậm chí thêm các cảm biến khác.

Cũng như thiết kế tai thỏ, phần khuyết nhỏ này là phần được cắt ra từ màn hình nhưng khác ở chỗ phần lỗ tròn “nốt ruồi: sẽ không chạm đến viền trên của màn hình mà nằm trong không gian hiển thị, thường nằm sát với cạnh trên của màn hình. Đồng nghĩa với việc màn hình smartphone sẽ có một lỗ tròn màu đen và xung quanh đó các nội dung vẫn hiển thị bình thường, chỉ có nội dung vướng ngay “lỗ đen” thì sẽ không hiển thị được.

Và cũng tương tự với kiểu màn hình “tai thỏ” thì “nốt ruồi” cũng chỉ là một “trạm dừng chân” tạm trên con đường phát triển của smartphone để đạt đến thiết kế không viền thực thụ 100% mà không phải chấp nhận đánh đổi với sự khuyết thiếu hay áp dụng cơ chế trượt như xu hướng mới đây. Rõ ràng mục tiêu xuất hiện của “thiết kế” nốt ruồi chính là tạo ra smartphone nhỏ gọn với diện tích hiển thị lớn, điều mà “tai thỏ” trước đây cũng từng theo đuổi.

Hiện tại, đã có chiếc smartphone tiên phong trang bị kiểu thiết kế màn hình như Samsung Galaxy A8s – với phần nốt ruồi được hãng gọi là Infinity-O hay sắp tới là Huawei Nova 4, Honor View 20… và chắc chắn sẽ còn nhiều sản phẩm khác nữa theo đuổi trào lưu này.

Nốt ruồi: được và mất

Kiểu thiết kế với một điểm khoét nhỏ trên màn hình chắc chắn sẽ giúp smartphone tiếp cận gần hơn với hình dáng smartphone toàn màn hình và trở nên thu hút hơn hẳn so với kiểu notch “tai thỏ” đang phổ biến như cơm bình dân. Diện tích phần khuyết màn hình dành cho camera selfie và các cảm biến sẽ giảm đi đáng kể và tiếp tục nâng cao tỉ lệ diện tích hiển thị/thân máy vốn có lợi cho việc quảng bá sản phẩm.

Việc khoét một lỗ nhỏ trên một màn hình còn thể hiện sự đột phá về công nghệ chế tạo smartphone tiếp sau việc các nhà sản xuất nỗ lực uốn cong phần góc của màn hình để tạo nên sự đồng dạng đẹp mắt với góc máy cũng sự tăng độ bền cho thành phần hiển thị. Tuy vậy, thiết kế “nốt ruồi” vẫn tạo ra không khí tranh luận của giới công nghệ.

Trước hết, lỗ tròn màu đen này không hề dính dáng đến phần viền trên của máy như tai thỏ nữa mà nằm chễm chẹ ngay trên không gian hiển thị nội dung của màn hình và dễ khiến người dùng bị mất tâm trung hơn khi nhìn vào màn hình. Nói cách khác là “nốt ruồi” sẽ dễ gây cho người dùng cảm xúc tiêu cực như ức chế, ngứa mát, gai mắt bởi nó sẽ tạo ra cảm giác như màn hình bị vỡ, hỏng,  “đổ mực”, có “đốm đen”.

Bên cạnh đó, thời đại của “nốt ruồi” chỉ vừa bắt đầu nên chi phi sản xuất bước đầu sẽ cao bởi dây chuyền sản xuất chưa tối ưu với tỉ lệ sản phẩm lỗi còn cao…Thế nên trước mắt chắc chắn nốt ruồi sẽ chưa trở nên phổ biến trong thời gian ngắn và chỉ hạn chế ở một số phân khúc sản phẩm nhất định.

Hơn nữa, sự thay thế “tai thỏ” bằng “nốt ruồi” cũng sẽ vô tình hạn chế sự xuất hiện của các tính năng cao cấp như mở khóa khuôn mặt 3D như trên iPhone X, Huawei Mate 20 Pro, Oppo Find X bởi “nốt ruồi” quá nhỏ nên không đủ không gian để chứa hệ thống nhận dạng sinh trắc học phức tạp này. Thay vào đó, smartphone sẽ phải gắn bó với cảm biến vân tay hoặc mở khóa khuôn mặt 2D với khả năng mở khóa dễ dàng bằng hình ảnh tạo ra sự mất an toàn.

Cứ xem “nốt ruồi” như một bến tạm trên con đường tiến hóa về thiết kế smartphone hướng đến không viền & toàn màn hình. Mà ở đó, có thể có một số nhà sản xuất tạo nên những bước nhảy gọi là “đột biến” về thiết kế để định hình xu hướng tiếp theo tối ưu hơn. Một trong số đó thể đó là áp dụng đồng thời một góc máy vuông vắn kết hợp với góc màn hình bo cong tạo ra đủ không gian để đặt camera trước thay vì khoét màn hình.

Và cũng hy vọng các nhà sản xuất sẽ nghĩ ra các thiết kế để nốt ruồi trở nên duyên dáng hơn như bố trí “nốt ruồi” sát các góc, rìa màn hình hơn theo cách “giọt sương” đang thực hiện. Hoặc nốt ruồi sẽ ngày càng nhỏ hơn và được đặt sát viền trên, ít choáng chỗ không gian hiển thị hơn hay đơn thuần chỉ làm khuyến mất phần nội dung không quan trọng ở rìa.

Dù vẫn còn những điểm chưa ổn, song các nhà sản xuất smartphone như Samsung, Huawei…vẫn chọn “nốt ruồi” là một bước tiến tiếp theo trên sản phẩm của hãng. So với “tai thỏ”, màn hình “nốt ruồi” hơn hẳn với nhiều không gian hiển thị hơn, cạnh viền được tối ưu…Một smartphone nhỏ gọn nhưng tỷ lệ hiển thị màn hình lại lớn hơn, đó chính là điều mà kiểu thiết kế “nốt ruồi” làm được. Chính vì vậy, ngôn ngữ thiết kế này chắc chắn sẽ được người dùng chào đón nhiều hơn so với kiểu màn hình “tai thỏ” đã từng làm mưa làm gió. Và như thế dù muốn dù không, mỗi chúng ta cần chuẩn bị tâm lí để chờ đón kỉ nguyên của smartphone “nốt ruồi” đang đến tương tự cách mà “tai thỏ” đã chiếm lĩnh thị trường điện thoại trong thời gian qua.

Thảo Trần