BB, phải chăng cuộc chơi đã mãn? Câu hỏi quả làm nhói lòng các fan BB vẫn tiếc nuối cho một thời hoàng kim của BlackBerry, chiếc smartphone được đánh giá là điện thoại thông minh thật sự hiện đại đầu tiên của thế giới, từng được xưng tụng là “vua” quản lý thông tin cá nhân di động (Personal Information Management On The Go). BB từng không chỉ là công cụ không thể thiếu, mà còn là dấu ấn đẳng cấp của các nhà doanh nghiệp 4 sao, các nhà chuyên nghiệp như ngân hàng, luật sư, kế toán,… BB từng được mệnh danh là Starbucks smartphone khi hễ bước chân vào chuỗi cửa hàng cà phê này là nhìn đâu cũng thấy BB. Chiếc điện thoại của dân pro này lứnh danh bốn phương thiên hạ với công nghệ “push mail” đẩy email lên hệ thống máy chủ của BlackBerry để người dùng có thể truy xuất ở bất cứ nơi đâu, cũng như với tin nhắn BBM.

Biểu đồ số lượng smartphone BlackBerry bán ra trên toàn cầu từ năm 2007 tới quý 4-2013.

Sai lầm chết người của BlackBerry là ngủ quên trên chiến thắng. Cỗ máy phần mềm của nó quá chậm chạp, bị lỡ thời cơ rồi không thể thích ứng nổi với kỷ nguyên Smartphone 2.0. Và ngày 9-1-2007, khi Steve Jobs cầm chiếc iPhone đầu tiên bước lên sân khấu khai sinh cho chiếc smartphone đầu tiên của Apple, đó cũng chính là dấu báo cho kỷ nguyên BB coi như bắt đầu mãn. Nhưng BB vẫn còn rất mạnh. Số lượng bán ra trên toàn cầu của BB liên tục tăng từ 2 triệu chiếc (quý 1-2007) tới tột đỉnh là 14,6 triệu chiếc (quý 4-2010) để rồi bắt đầu tuột dốc ngày càng thảm từ quý 1-2011 và tới quý 4-2013 chỉ bán được 1,7 triệu chiếc – một con số quá nhỏ nhoi trong tổng số khoảng 300 triệu chiếc smartphone được bán ra trên thế giới trong quý 4-2013.

Tất nhiên, lỗi để cho BB thất bại được quy về các nhà lãnh đạo, với cựu CEO Jim Balsillie và nhà sáng lập RIM Mike Lazaridis (RIM là tên cũ của công ty BlackBerry hiện nay). Lazaridis là Phó Chủ tịch nhưng cũng là đồng CEO với Balsillie cho tới tận tháng 1-2012, khi cả 2 người cùng từ chức. Người kế nhiệm họ ngồi vào chiếc ghế nóng CEO BB là Thorsten Heins, nhà doanh nghiệp Đức gia nhập BB từ năm 2007. Nhưng ông này cũng chịu đời không thấu trước sự tuột dốc của BB, phải từ chức vào tháng 11-2013. Từ đó tới nay, BB nằm dưới quyền điều hành của John Chen, một người Mỹ gốc Hong Kong từng là CEO của công ty Walt Disney (năm 2004) và công ty Wells Fargo & Company (năm 2006).

Hạ tuần tháng 9-2014, BlackBerry tung ra chiếc BB Passport màn hình 4.5 inch vuông vức (1440 x 1440 pixel) với kích thước và hình dáng như một cuốn hộ chiếu Mỹ. Phải công nhận lạ và đẹp. Nó trở lại bàn phím cơ QWERTY truyền thống của BB và chạy hệ điều hành BlackBerry OS 10.3. Giá bán bản không khóa ở Mỹ khoảng 599 USD.

Nhưng giới bình luận cho rằng Passport giống như một trong những sự quẫy đạp cuối cùng của BlackBerry trên thị trường smartphone. Công ty BlackBerry hiện còn hơn 3 tỷ USD tiền mặt và trị giá cổ phiếu khoảng 5 tỷ USD. Mỗi quý, công ty lỗ khoảng 35 triệu USD. Về lý thuyết, nước cờ tàn của John Chen, tân CEO của BB, là bán công ty, bán trọn gói hay bán từng phần, để thu về ít nhất là 2 tỷ USD. Chỉ có điều liệu ông có làm được không?

Việc đầu tiên và nhất định BlackBerry phải làm là tạo ra một thiết bị “khác biệt”. Và BlackBerry Passport đã đạt được điều đó khi nó có thiết kế gồm màn hình vuông thành sắc cạnh 4,5 inch kết hợp ba hàng phím vật lý bắt mắt. Điều này, rõ ràng đã khiến mẫu smartphone của Dâu đen nổi bật giữa một rừng sản phẩm na ná nhau về thiết kế.

Với kiểu dáng lạ mắt này, hẳn sẽ có người khen, kẻ chê. Người khen thì cảm thấy hứng thú với nó và dĩ nhiên là sẽ muốn được chạm vào. Nhưng với kẻ chê thì kiểu dáng kỳ quái này sẽ khiến họ thấy… dị ứng. Có hề chi. Đó không phải là điều mà Dâu đen quan tâm, vì thực ra hãng cũng chẳng còn gì để mà mất, nhất là sau thất bại thảm hại của nền tảng BlackBerry 10 hồi năm ngoái.

Hãng đã tiêu tốn khá nhiều tiền cho chiến dịch quảng bá BlackBerry 10, nhưng đổi lại là công cốc khi người dùng quay lưng, thậm chí không thèm đếm xỉa khiến lượng máy tồn kho cực kỳ nhiều, giá trị lên đến cả tỷ đô, một con số rất thảm họa đối với bất kỳ hãng nào, đặc biệt là BlackBerry đang trong tình trạng tuột dốc.

Nếm trải đau thương, hiện BlackBerry đang tỏ ra chọn lọc hơn trong các hoạt động khuyến mại. Hãng sẽ chỉ theo đuổi các “CrackBerry” thế hệ mới, tức những người bị nghiện thiết bị di động và liên tục có nhu cầu trao đổi tin nhắn, email mà thôi. Đây là một định hướng hợp lý, vì nhiều CrackBerry vẫn rất mê bàn phím QWERTY trứ danh. Với họ, Passport có thể là thiết bị nhắn tin lý tưởng, đầy sức mạnh. Passport nhập liệu khá dễ dàng và màn hình rộng tỏ ra ưu việt khi lướt Net, Facebook hay đọc tài liệu, bảng tính Excel.

Thêm ưu điểm nữa là nó mang đến cảm giác của một thiết bị cao cấp nhờ sử dụng những chất liệu chất lượng như khung máy bằng thép không rỉ. Nó cũng được định giá  rẻ hơn các smartphone đầu bảng như iPhone.

Nhiều ưu điểm thế, nhưng mọi chuyện chưa hẳn dễ dàng với Dâu đen. Lý do: Passport có thể là một món hàng khó bán. Dù sở hữu phần cứng ổn và thiết kế khác lạ, nhưng Passport vẫn chưa giải quyết được điểm yếu cố hữu của BlackBerry là ứng dụng. Dù BlackBerry có bắt tay cùng Amazon gần đây để quầy Amazon App Store cung cấp ứng dụng cho nền tảng BB10, cho phép các ứng dụng Android tải về từ quầy này vẫn chạy được tốt trên Passport. Chỉ có điều không phải ứng dụng Android nào cũng hiện diện trên Amazon App Store và danh mục ứng dụng của Amazon cũng không thể so bì được với Google Play hay Apple App Store. Bản thân BlackBerry cũng thiếu vắng nhiều ứng dụng gốc do hãng chỉ chú trọng vào các chương trình thiết kế riêng cho doanh nghiệp.

Vậy, BlackBerry Passport phù hợp với ai nhất? Lý tưởng nhất là các doanh nghiệp sẽ phát hành con dế này để làm điện thoại phụ cho các nhân viên của mình. Thứ đến là những người dùng không có khả năng thích nghi với màn hình cảm ứng và vẫn muốn quay lại về với BlackBerry. Dù vậy, thành công của Passport là điều chẳng ai dám đảm bảo. Mục đích duy nhất mà Dâu đen đạt được đến thời điểm này là chứng tỏ mình vẫn tồn tại và có khả năng sáng tạo. “Một công ty sắp chết thì không thể tung ra sản phẩm gì mới mẻ được. Chừng nào bạn vẫn còn giới thiệu được thứ gì đó mới, người khác sẽ không thể định kiến rằng bạn đang hấp hối”, chuyên gia Enderle phân tích.

C.T

Màn hình của BlackBerry Passport chỉ có 4.5 inch thôi, nhưng thay vì hình chữ nhật như truyền thống của smartphone, lại có hình vuông. Nhìn nó giống như 2 chiếc iPhone đặt kề bên nhau vậy đó.

Cho tới nay, hãng điện thoại Canada từng có thời gây sốt nóng thị trường và là niềm hãnh diện của giới yêu công nghệ này vẫn chưa có lời giải thích về thiết kế “không đụng hàng” này. Nhưng ngày 7-7-2014, trên trang Blog của mình, BlackBerry đã cho đăng một bài viết của Matt Young, một cây bút về công nghệ có nhiều kinh nghiệm, thử đưa ra những lý lẽ biện minh cho quyết định của hãng này. Chẳng rõ cái tít bài do ai đặt, nhấn mạnh rằng: Passport phá vỡ các biên giới thiết kế (BlackBerry Passport: Breaking Design Boundaries).

Theo Matt, Passport đưa ra một kích thước màn hình được tối ưu cho việc đọc e-book và các tài liệu, giúp người đọc không phải cuộn trang quá nhiều. Nó thích hợp cho các kiến trúc sư và các chuyên viên bất động sản khi họ phải thường xuyên chuyển qua lại giữa các bản vẽ thiết kế và các văn bản hợp đồng; giúp các bác sĩ dễ dàng xem phim X quang và các thẻ thông tin của bệnh nhân; giúp các nhà đầu tư tài chính thuận tiện trong việc xem các kết quả cổ phiếu trên thị trường; giúp những người cần phải viết nhiều có bàn phím cơ QWERTY và khổ giấy rộng rãi để thoải mái ghi chép.

Có vẻ như BlackBerry muốn làm Passport cho giới doanh nghiệp và dân chuyên nghiệp, như các dòng BlackBerry ngày xưa đã làm được, hồi đó đặc biệt ấn tượng với tính năng Push Mail độc quyền. Hồi thời đầu của dòng điện thoại di động, các màn hình cũng có hình vuông, nhưng lúc đó là trắng đen và có kích thước nhỏ xíu; đồng thời chủ yếu chỉ để hiển thị thông tin cuộc gọi và tin nhắn text.

Thiệt ra thì đâu có phải BlackBerry là người đầu tiên đột phá cho cái vụ smartphone màn hình vuông chà bá này. Trước đây vào năm 2012, LG đã có dòng Optimus Vu với màn hình 5 inch độ phân giải 768 x 1024 pixel có tỷ lệ hiển thị 4:3 (thay vì 16:9 hay 16:10 như các smartphone khác). Tuy nhiên, dòng smartphone bự như cuốn sổ tay này chủ yếu chỉ bán được ở thị trường nội địa Hàn Quốc. Sớm hơn nữa là vào năm 2011, Pantech có mẫu Pocket màn hình 4 inch với độ phân giải 600 x 800 pixel, nhưng bị chết yểu.

Các doanh nhân mặc áo vest, đi xế hộp thì chẳng quan tâm gì lắm tới cái hình thù, kích thước và trọng lượng của smartphone. Còn người bình thường như tôi thì thắc mắc chẳng biết phải nhét nó vào túi quần ra sao để khỏi vướng víu và rơi mất khi cỡi ngựa sắt nhong nhong trên đường.

Phải chăng bấy lâu nay cứ lẹt đẹt nằm ở cuối bảng thị trường di động, BlackBerry muốn làm một cú “không giống ai” biết đâu hên xui mà làm nên chuyện? Dù sao khi liệu mình khó bề cạnh tranh với các đối thủ khác theo những tiêu chí thông thường, đây cũng là một cách để tách biệt mình ra.

PHP