1. Màn hình truyền thống

Màn hình tỉ lệ 16:9 chiếm lĩnh thị trường smartphone khá lâu kể cả thời chưa có smartphone cảm ứng. Và có lẽ nếu không có khúc quanh trong việc hài hòa giữa kích cỡ smartphone và tối đa không gian hiển thị thì chưa hẳn màn hình cổ điển này sẽ bị soán ngôi bởi những thiết kế tràn viền sau này.

Tiếp nối tỉ lệ vàng 16:9 vẫn có một bước đệm nhỏ với tỉ lệ dài hơn 18:9 hay 18,5:9 trong nỗ lực kéo dài màn hình và vát mỏng phần viền benzen để tăng tỉ lệ hiển thị/trên thân máy.

Lợi thế của kiểu màn hình có viền to bản chính là khả năng chế tạo dễ dàng, chi phí rẻ hơn so với các kiểu tràn viền sau này vốn cần kỹ thuật gia công phức tạp hơn.

Ngoài ra kiểu màn hình truyền thống sẽ bảo lưu phần viền dày tạo ra nhiều không gian để người dùng cầm smartphone thoải mái theo phương ngang để giải trí mà không sợ chạm cảm ứng gây thao tác sai hay che mất không gian hiển thị của máy.

Hiện không có nhiều smartphone mới ra đời sử dụng màn hình truyền thống ngoại trừ một số model giá rẻ thuộc phân khúc dưới 2 triệu đồng. Điều hiếm hoi là hiện Galaxy Note 9 hay iPhone 8 Plus ở phân khúc cao cấp vẫn áp dụng kiểu màn hình truyền thống với viền trên dưới rõ rệt.

2. Màn hình tai thỏ

Apple thành công trong việc khơi mào cuộc đua màn hình tai thỏ trên smartphone kể từ phiên bản iPhone X. Và cho đến thời điểm hiện tại mặc dù tai thỏ đã dần thoái trào trên các dòng điện thoại chạy Android nhưng bộ ba iPhone 11 mới vẫn duy trì màn hình tai thỏ bởi hãng quả Táo cần tích hợp hệ thống Face ID phức tạp mà hiện vẫn chưa có hãng điện thoại Android nào “học hỏi” thành công.

Lợi thế của màn hình khuyết dạng tai thỏ là giúp tạo ra thiết kết màn hình tràn viền mà vẫn có đủ không gian để đặt nhiều chi tiết quen thuộc ở mặt trước như camera, loa thoại cùng các cảm biến…

Thế nhưng có một bộ phận người dùng tỏ ra không mấy hứng thú với “tai thỏ” bởi phần khuyết của nó thể hiện sự chưa tròn vẹn so với sự kỳ vọng của họ đối với smartphone. Đó cũng là lý do trào lưu tai thỏ đã nhanh chóng được thay thế bởi những thiết kế màn hình sau vốn ít khiếm khuyết hơn.

3. Màn hình “giọt nước”

Là một bước cải tiến của màn hình tai thỏ, thiết kế màn hình giọt nước – có thể gọi là giọt sương, Infinity V hay Infinity U (Samsung) – giúp cho phần khuyết được thu gọn thành một vùng nhỏ vừa đủ để đặt camera selfie.

Cũng giống tai thỏ, màn hình giọt nước giọt nước tiếp tục giúp nhà sản xuất thành công trong việc tối đa không gian hiển thị kéo dãn ra tận viền trong khi vẫn đảm bảo khả năng tự chụp ở smartphone.

Hiện tại có thể nói chính là thời điểm nở rộ của smartphone màn hình giọt nước khi nó xuất hiện trong hầu hết các phân khúc từ giá rẻ như Nokia 2.2 đến cao cấp như Huawei P30 Pro.

Điểm khác biệt ở đây là tùy tâm giá và tùy phương châm thiết kế mà các nhà sản xuất sẽ trang bị giọt nước kết hợp phần “cằm” bên dưới dày mỏng khác nhau.

4. Màn hình nốt ruồi

“Nốt ruồi” có thể xem là một biến thể linh hoạt của “giọt nước” khi cả hai chi tiết này đều là nơi đặt camera trước. Và sức mạnh của công nghệ đã giúp các nhà sản xuất smartphone linh hoạt di chuyển “nốt ruồi” vào trong màn hình, đặt lệch nó về một góc – thay vì chính giữa như giọt nước – để hạn chế sự tập trung và giảm bớt sự khó chịu của người dùng trước sự hiện diện của một chấm đen trên màn hình trông như bị lỗi.

Quả thực màn hình “nốt ruồi” chưa mang đến cho smartphone không gian hiển thị tròn trịa như nó cần phải có nhưng đó vẫn là một chi tiết có thể tăng sự cạnh tranh bởi giúp nhà sản xuất chứng minh được khả năng chế tạo, thế mạnh về công nghệ giúp họ làm nên những điều tưởng chừng như không thể.

Hiện có thể do sự phức tạo trong gia công hoặc tính thực dụng chưa cao nên chưa có nhiều smartphone nốt ruồi xuất hiện ngoại trừ một vài model cao cấp của Samsung (Galaxy S10/S10+) hay Huawei (Nova 5T). Vì thế, nếu bạn ưa thích một thiết kế smartphone độc, lạ thì vẫn có thể nhắm đến màn hình nốt ruồi như chi tiết thể hiện cá tính.

5. Màn hình tràn viền với mô đun camera động

Gần đây thì smartphone đã tiến thêm một bước đến kiểu mặt trước toàn màn hình nhờ vào chi tiết mô-đun camera được linh hoạt ẩn vào trong thân máy – như Vivo V15 Pro, Oppo (F11 Pro, Reno), Redmi K20 Pro – hay lật & xoay – như Galaxy A80, Zenfone 6. Nhờ kiểu camera “thò thụt” giúp smartphone dành trọn không gian mặt trước để hiển thị nội dung một cách trọn vẹn cùng viền benzen tối giản.

Quả thực kiểu thiết kế này hướng đến những ai ưa thích một màn hình tràn viền và đầy đặn không khiếm khuyết. Tuy nhiên, sự hiện diện của mô-đun chuyển động cơ học sẽ ít nhiều tiêu tốn năng lượng, tạo ra độ trễ khi cần kích hoạt camera và cũng như dấy lên lo ngại về độ bền, tuổi thọ của các thành phần này cũng như chưa thể trang bị khả năng chống bụi, nước cho những smartphone dùng màn hình dạng này.

Thế nhưng, ở thời điểm hiện tại khi thị trường vẫn chưa thực sự xuất hiện những smartphone được thương mại hóa dùng camera ẩn dưới màn hình – như một vài mẫu thử nghiệm được Oppo hay Xiaomi đưa ra trong các triễn lãm công nghệ – thì kiểu thiết kế toàn màn hình với camera thò thụt là một bước ngoặc trong sự phát triển của smartphone bởi nó gần như thành công tạo ra màn hình tràn viền thực thụ dù ít nhiều học tập quá khứ (kiểu như camera ẩn của Sony Ericsson C902).

Bên cạnh nỗ lực trang bị mô-đun camera di chuyển cơ học thì hiện tại vẫn có xu hướng tích hợp màn hình phụ phía sau cho smartphone để dùng camera sau đáp ứng cả việc tự chụp đồng thời vẫn đảm bảo mặt trước toàn màn hình. ZTE Nubia Z20 chính là một trong những smartphone tiêu biểu cho xu hướng mới này. Hay đặc sắc hơn nữa là Mi Mix Alpha với màn hình tràn từ trước ra sau.

Thảo Trần

Cảm biến vân tay trên smartphone

Việc xác thực đóng vai trò quan trọng trên smartphone và trong suốt chiều dài phát triển nó được hiện thực bằng mật khẩu (chữ & số), mã PIN, mẫu hình và hiện tại có thể nói xác thực bằng sinh trắc học qua nhận dạng vân tay người dùng đã trở thành phương thức phổ biến.

Song song với sự phát triển về tốc độ cùng sự đa dạng chủng loại cảm biến vân tay từ vật lý (điện dung) cho đến nhúng trong màn hình (siêu âm, quang học)…thì vị trí đặt của hệ thống bảo mật sinh trắc học này cũng trở nên linh hoạt hơn.

Theo thời gian, nhà sản xuất cũng quyết định vị trí nằm của cảm biến vân tay khác nhau. Đặc biệt là một số nhà sản xuất như Sony, Apple… trước đây vẫn có “gu” đặt cảm biến vân tay khá cố định. Với Sony, qua các đời Sony Xperia Z5 cho đến XZ1 thì họ vẫn kiên trì đặt cảm biến vân tay ở cạnh bên trùng với nút nguồn của máy. Còn Apple thì chỉ đặt cảm biến vân tay trên nút Home ở mặt trước theo thói quen từ iPhone 5s tới iPhone 8 cho đến khi chi tiết này tiêu biến trên các máy iPhone X.

Mặc dù việc tích hợp cảm biến vân tay trên smartphone không phải do Apple thực hiện đầu tiên, nhưng chính cảm biến vân tay Touch ID trên iPhone 5s ra mắt năm 2013 đã thực sự truyền cảm hứng cho các nhà sản xuất khác phổ biến tính năng này trên smartphone sau đó như Galaxy S5 có cảm biến vân tay cũng nằm trên nút Home.

Vị trí đặt lý tưởng nhất của cảm biến vân tay

Mặc dù cảm biến vân tay hiện đang dần được nhúng vào bên dưới màn hình smartphone nhưng về mặt kỹ thuật thì nó cũng là loại cảm biến đặt ở phía trước, hướng trực tiếp đến người dùng.

Một trong những lợi thế lớn nhất của cảm biến vân tay đặt ở mặt trước smartphone là người dùng dễ thao tác khi đặt smartphone trên một mặt phẳng. Người dùng luôn có thói quen đặt ngửa smartphone lên vì họ không muốn màn hình của nó bị xước hay tổn hại và khi họ làm việc, ở nhà hay bất kỳ đâu thì nếu điện thoại nằm trên bàn thi ta chỉ việc đặt ngón tay lên cảm biến và mở khóa tiện lợi.

So với các vị trí khác thì cảm biến vân tay ở mặt trước giúp người dùng dễ xác định được vị trí đặt ngón tay để thao tác chính xác, chẳng hạn như với cảm biến đặt phía mặt sau thì ta vẫn có thể chạm nhầm sang camera sau của máy dễ gây xước, xòa ống kính.

Mặt trái của cách đặt vân tay điện dung phía trước là nó gây trở ngại cho xu hướng thiết kế tràn viền bởi cần một không gian đủ rộng để đặt cảm biến.

Còn đối với máy quét vân tay nhúng trong màn hình thì kể cả loại siêu âm hay quang học thì hiện tại vẫn chưa thực sự chín muồi về tốc độ phản hồi và độ chuẩn xác so với cảm biến vân tay điện dung nên chưa phải là lựa chọn lý tưởng.

Cũng bởi xu hướng vân tay trong màn hình chưa “trưởng thành” và các nhà sản xuất lại muốn ra mắt các smartphone tràn viền nên đã tích cực đặt cảm biến vân tay ở mặt lưng, một số ít thì đặt ở cạnh máy.

Việc đặt ở mặt lưng giúp tạo điều kiện cho smartphone đạt tỉ lệ hiển thị/thân máy cao đồng thời mang đến nhiều tùy chọn ngón tay để mở khóa bởi thuận theo tự nhiên thì đa số các ngón tay người dùng sẽ đặt ở phía mặt sau. Thế nhưng nếu đặt máy quét vân tay quá gần camera thì dễ gây chạm nhầm ảnh hưởng đến ống kính mà những đại diện của Samsung như Galaxy S8, A6, A8…chính là những ví dụ điển hình.

Dù khá hiếm nhà sản xuất đặt cảm biến vân tay ở cạnh bên nhưng đó có vẻ là vị trí “đẹp” nhất của chi tiết này trên smartphone. Bởi vì bất kể cách bạn cầm điện thoại như thế nào thì sẽ có ít nhất một ngón tay đặt ở cạnh thiết bị.

Và cho dù bạn đặt smartphone úp hay ngửa thì cũng sẽ dễ dàng mở khóa nó nếu quét vân tay ở cạnh máy. Hơn nữa dù đặt ở cạnh bên thì tốc độ hoạt động của cảm biến vân tay vẫn đảm bảo tương tự các vị trí khác. Với cảm biến vân tay ở cạnh sẽ không tạo ra thói quen sử dụng ngón tay nào để mở khóa – như ngón cái thường dùng cho cảm biến ở mặt trước, bốn ngón còn lại phù hợp cho cảm biến ở mặt lưng.

Còn vị trí đặt ở cạnh cho phép người dùng thao tác tự nhiên với ngón tay bất kỳ kể cả tay trái hay phải mà không phải ép mình làm quen. Điểm trừ là cảm biến vân tay ở cạnh luôn có diện tích tiếp xúc với ngón tay nhỏ hơn – bởi nó phải phù hợp với “vòng eo” nhỏ nhắn của smartphone – nên sẽ tạo ra tỉ lệ xác suất mở khóa thất bại cao hơn. Hơn nữa vị trí này của cảm biến vân tay sẽ ảnh hưởng đến thao tác nếu ta dùng ốp lưng dày cho smartphone.

Như vậy, hiện tại vẫn chưa thế kết luận được đâu là vị trí thích hợp nhất của cảm biến vân tay trên smartphone. Và các thức lựa chọn chi tiết này hoàn toàn phụ thuộc vào sự ưa thích của cá nhân và thói quen sử dụng của người dùng. Chúng ta có thể trông chờ loại cảm biến vân tay nhúng trong màn hình – vốn đang dần phổ biến – sẽ càng trở nên hoàn thiện hơn về tốc độ và sự chính xác vì nó gần như hội đủ yếu tố cần thiết để góp mặt trên smartphone đương thời.

Thảo Trần

Điểm đặc biệt ở bằng sáng chế này nằm ở những cảm biến lực được tích hợp trực tiếp vào phía dưới màn hình, trong đó bao gồm cả cảm biến vân tay (thay vì phải chuyển ra phía sau máy như các thiết bị hiện nay). Điều này sẽ giúp nâng cao và tận dụng tối đa khả năng tương tác cảm ứng giữa người dùng và thiết bị của họ.

Với bằng sáng chế vừa lộ diện, Samsung sẽ khắc phục hoàn toàn cảm biến vân tay – “cái gai” lớn nhất trong mắt rất nhiều người dùng Galaxy S8/S8+ hay Note 8. Vấn đề còn lại là chưa biết hãng sẽ xử lý thế nào đối với camera trước cũng như loa thoại để tạo ra thiết kế màn hình vô cực với tỉ lệ gần như đạt mức 100%?