Apple sẽ thay đổi cách chia doanh thu trên App Store, theo đó nhà phát triển nhận được tới 85% doanh thu kể từ năm thứ hai trở đi khi người dùng trả tiền thuê bao, tăng 15% so với trước. Bên cạnh đó, Apple cũng tuyên bố sẽ gắn quảng cáo lênApp Store, thứ mà từ trước đến giờ hãng chưa từng thực hiện trong khi Play Store đã có từ lâu. Đây là một động thái quan trọng và có lẽ là hai trong số những thay đổi quan trọng nhất với App Store kể từ khi cửa hành trực tuyến này ra đời.
Thị trường khó khăn
Cách chia doanh thu nhấn mạnh vào việc thu phí người dùng theo kiểu thuê bao gia hạn có thể là một điểm nhấn trong lịch sử App Store. Thay đổi đó xuất hiện trong bối cảnh doanh thu từ cửa hàng đã đạt tới con số hàng tỉ USD, nhưng cũng là thời điểm mà nhiều nhà phát triển app – nhất là các đơn vị nhỏ hoặc lập trình viên độc lập – đã bắt đầu lên tiếng về việc không thể trụ lại trong ngành kinh doanh ứng dụng di động.
Còn nhớ hồi tháng 1 năm nay, Apple nói họ đã trả cho các nhà phát triển ứng dụng trên toàn thế giới 40 tỉ USD kể từ khi App Store bắt đầu đi vào hoạt động năm 2008. Trong số này, đến 1/3 là doanh thu của năm 2015. Và nếu bạn chưa biết thì hiện tại Apple có đến 4 cửa hàng ứng dụng: iOS, Mac, TV và watch.
Riêng với iOS, một số lượng rất lớn doanh thu đến từ 1 thể loại duy nhất: game. Theo số liệu của công ty App Annie, game chiếm 75% doanh thu toàn cầu của App Store dành cho iOS tính tới tháng 4 năm 2016. Hầu hết những app đầu bảng của Apple đều cho tải về miễn phí, nhưng bên trong app thì có bán đồ / vật phẩm dưới dạng in-app purchase.
Đối với hầu hết những công ty làm app di động, việc tạo ra nguồn tiền ngày càng trở nên khó khăn hơn, phức tạp hơn so với nhiều năm trước. Nếu chia App Store thành 3 phần thì chúng ta phần to nhất chính là game, phần thứ hai chúng ta có những mạng xã hội, các dịch vụ đám mây hay app giải trí nổi tiếng, và phần thứ ba là tất cả những ứng dụng còn lại. Với phần thứ ba này, họ đôi khi không dám chắc cách tính tiền nào phù hợp với mình. Liệu họ sẽ thu phí người dùng 1 lần lúc download, sẽ mua dạng in-app, hay một mô hình thuê bao nào đó?
Các lập trình viên đã yêu cầu Apple trong một thời gian dài về những tính năng như trial. Với trial, người dùng sẽ được thử nghiệm ứng dụng trong một khoảng thời gian ngắn trước khi quyết định có mua hay không. Các LTV cũng yêu cầu được phân phối bản update có thu phí, tức là mỗi khi đơn vị làm phần mềm có một bản cập nhật lớn thì họ sẽ thu tiền người dùng để nâng cấp thay vì phải ra hẳn một phiên bản app mới hoàn toàn như hiện nay.
Tuy vậy, đến giờ Apple vẫn chưa triển khai những tính năng như thế. Theo lời giám đốc marketing toàn cầu Phil Schiller, Apple “nhìn vào tất cả mọi khả năng. Chúng tôi đánh giá xem cái nào sẽ mang lại trải nghiệm tốt hơn cho người dùng, và chúng tôi đưa ra lựa chọn dựa vào đó”. Ông không đề cập cụ thể về trial hay update có thu phí.
App Store thay đổi
Hồi tháng 12 nam ngoái, Schiller nhận thêm vai trò quản lý App Store. Eddy Cue, một phó chủ tịch khác của Apple và cũng là người dẫn đầu mảng iTunes, vẫn tham gia chủ yếu vào khâu kĩ thuật và quốc tế hóa App Store, nhưng những thứ liên quan tới marketing giờ sẽ thuộc về Schiller. Giờ thì công việc hằng ngày của Schiller liên quan nhiều hơn tới App Store, ông phải dự nhiều cuộc họp hơn về App Store. “Tôi phải nhảy vào nhiều hơn với nhóm kĩ thuật, nhóm tìm kiếm, những thứ mà trước đây tôi không cần phải dành nhiều thời gian bởi vì tôi không cần làm những gì tôi đang làm bây giờ”. Schiller nói giờ đây App Store đang có “một trọng tâm và năng lượng mới” để thay đổi.
Một phần nguồn năng lượng đó được dành việc nghĩ xem các nhà phát triển có thể bán app của mình tốt hơn ra sao bằng cách sử dụng mô hình thu phí thuê bao. Và không chỉ dừng ở đó, họ cũng phải nghĩ xem phải làm sao để người dùng có thể dễ dàng gia hạn thuê bao để tạo ra một dòng tiền ổn định. Trước đây, chỉ những ứng dụng được liệt kê vào dạng tin tức, dịch vụ đám mây, app hẹn hò, app stream video / nhạc mới được bán gói thuê bao, giờ thì Apple đã mở ra cho mọi thể loại app có trên App Store.
Trong năm đầu tiên của mô hình thuê bao, Apple vẫn sẽ giữ mức chia sẻ doanh thu 70 / 30, một năm sau đó sẽ là 85 /15. Thay đổi này nhấn mạnh vào việc Apple đang muốn nhiều nhà phát triển chuyển sang bán app kiểu thuê bao, và Apple muốn việc đó tới mức hãng sẵn sàng cắt doanh thu của mình đi. Trong nội bộ, Apple đang gọi mô hình này là “Thuê bao 2.0”. Theo một cách nào đó, Apple cũng đang đối xử với mô hình thuê bao như là việc update app có thu phí.
Với Schiller, thuê bao là một mô hình kinh doanh đã được chứng minh là tốt. Ngoài ra, nó cũng dễ triển khai hơn so với free trial hay update có tính phí. “Những nhà phát triển đang dùng kiểu thuê bao nói rằng họ rất hài lòng với nó. Hệ thống hoạt động một cách gọn gàng và tuyệt vời”, Schiller cho biết.
Ngoài ra, Apple cũng mở chính sách thuê bao nhiều mức giá cho các loại tiền tệ và thị trường khác nhau. Ví dụ, Netflix có thể thu phí 10$ / tháng cho người dùng ở Mỹ nhưng chỉ muốn thu 8$ ở những thị trường mới nổi mà họ mới vừa xuất hiện chẳng hạn. Bằng cách này, giá sử dụng dịch vụ của các app sẽ trở nên linh hoạt hơn bao giờ hết và giúp nhà phát triển tiếp cận dễ dàng hơn với khách hàng của mình.
Thuế của Apple?
Những ứng dụng như Spotify, một app stream nhạc không cho Việt Nam xài nhưng lại khá phổ biến ở Mỹ, sẽ thu người dùng 9,99$ / tháng khi đăng kí qua kênh thông thường của họ. Nhưng nếu bạn mua gói thuê bao qua App Store, con số này sẽ là 12,99$ / tháng vì Spotify muốn bù lại phần thu 30% của Apple. Năm ngoái, Spotify công khai yêu cầu khách hàng của mình lên website của họ để đăng kí thay vì mua qua App Store, đồng thời gọi đây là một loại “thuế của Apple”.
Vậy tức là mô hình thuê bao mới của Apple ra đời vì những vấn đề giống như của Spotify? Không phải như thế, theo lời Schiller. “Nó không được làm ra từ những thứ tiêu cực như vậy”. Ông nhấn mạnh rằng mô hình kinh doanh mới ra đời vì “chúng tôi nhân thấy các nhà phát triển phải làm rất nhiều việc để giữ chân khách hàng của mình theo thời gian trong mô hình thuê bao, và chúng tôi muốn thưởng cho bằng cách cho họ giữ thêm doanh thu”. Sciller nói Apple có thể giúp khách hàng đến với app ở lần download đầu tiên, nhưng việc giữ khách hoàn toàn là công việc của nhà phát triển và “chúng tôi muốn tạo thêm động lực cho họ”.
Schiller cũng nói về một số trường hợp mà các app trước đây dùng kiểu thu phí 1 lần có thể chuyển sang dạng thuê bao. Ví dụ, game muốn chơi được màn mới thì phải mua in-app giờ có thể chuyển sang kiểu thuê bao và mở những nội dung này cho người chơi. Các ứng dụng doanh nghiệp và những phần mềm chuyên dụng “cần rất nhiều nguồn lực để bảo trì và cho ra tính năng mới” cũng có thể chuyển sang kiểu thuê bao.
Itai Tsiddon, đồng sáng lập công ty Lightricks, đơn vị tạo ra những ứng dụng đầu bảng như Facetune hay Enlight, cho biết thay đổi với mô hình thuê bao “đã tạo ra một cơn địa chấn trong thế giới của tôi, theo một cách tốt đẹp”. Tsiddon nói công ty anh kiếm được khoảng 10 triệu USD mỗi năm từ việc bán app với giá 3,99$ hoặc 4,99$. Lightricks có tất cả 8 triệu lượt download tính tới thời điểm hiện tại. Tsiddon chưa hoàn toàn cam kết sẽ đi theo hướng thuê bao mới của App Store, nhưng cho biết anh rất hứng thú muốn thử nghiệm mô hình này. Bằng một phép toán đơn giản, anh ước tính doanh nghiệp của mình có thể thu hút được 4 triệu lượt download nếu thu phí thuê báo tháng 4$, như vậy anh có thể kiếm được gấp 10 lần doanh thu so với hiện nay.
Với người dùng, điều này có nghĩa là họ sẽ tốn thêm tiền hằng tháng hoặc hằng năm. Với những app trước đây dùng kiểu tính phí 1 lần khi download, việc chuyển đổi này có thể gây ra sự khó chịu và bất ngờ cho khách hàng. Schiller nói rằng tính năng thuê bao sẽ rất thên thiện. Ví dụ, nếu app quyết định tăng tiền thuê bao, người dùng sẽ có tùy chọn ngừng đăng kí. Nếu không có hành động nào được thực hiện, gói thuê bao sẽ bị cắt thay vì ép người dùng mua thêm 1 tuần hoặc 1 tháng.
“Chúng tôi đang cố gắng bảo vệ người dùng khỏi những bất ngờ trong việc thay đổi giá”, Schiller chia sẻ. App Store cũng sẽ được làm mới giao diện để giúp người dùng dễ dàng quản lý các gói thuê bao của mình hơn.
Nhưng Apple làm là một chuyện, người dùng thấy như thế nào lại là chuyện khác. Cách chia doanh thu mới của Apple có thể là giải pháp tốt để hệ sinh thái của công ty trở nên bền vững hơn, nhưng cũng như mọi thay đổi liên quan đến tiền bạc, khách hàng cũng sẽ phải ủng hộ thì nước đi này mới thành công.
Tìm kiếm và quảng cáo
Một trong những tính năng quan trọng của App Store chưa được cải tiến trong thời gian qua chính là khả năng tìm kiếm. Schiller nói rằng ông biết về những lời than phiền của người dùng, và cho hay tính năng này được cải thiện. Sẽ có một thẻ tên là Categories xuất hiện trở lại trong App Store vào mùa thu này. Trong thẻ Featured, những ứng dụng bạn đã download sẽ được lọc bỏ. Và sắp tới, bạn cũng có thể nhanh chóng dùng 3D Touch để chia sẻ một app nào đó với bạn bè.
Apple cũng triển khai chức năng quảng cáo app vào cho App Store, thứ mà từ trước đến nay hãng không (chịu) làm trong khi Play Store đã có được một thời gian. Schiller cho hay khi nhóm của ông nghiên cứu kĩ hơn về App Store, ông cảm thấy chức năng tìm kiếm là rất quan trọng, và 2/3 lượt tải của App Store đến từ công cụ tìm kiếm bên trong cửa hàng. Vậy nên, Apple quyết định sẽ đưa lên đầu những app liên quan nhất tới người dùng.
![AppStore 2.0: thời của việc kiếm tiền bằng thuê bao AppStore 2.0: thời của việc kiếm tiền bằng thuê bao](https://trainghiemso.vn/wp-content/uploads/2016/06/appstore-2-0-thoi-cua-viec-kiem-tien-bang-thue-bao-2.jpg)
Vậy tính năng quảng cáo này sẽ hoạt động như thế nào khi nó ra mắt beta vào thứ 2 tuần sau? Một mẩu quảng cáo nhỏ sẽ xuất hiện ở trên cùng kết quả tìm kiếm trong App Store, và nó sẽ có icon Ads để bạn phân biệt với kết quả tìm kiếm bình thường. Chỉ có 1 quảng cáo xuất hiện một lần hoặc không có cái nào cả.
Với những người làm marketing, Apple sẽ cung cấp hệ thống đấu giá mà hãng đã từng dùng cho hệ thống iAd trước đây. Điều này có nghĩa là với một từ khóa, nhà phát triển nào đưa ra mức giá cao hơn thì quảng cáo của họ sẽ hiện lên. Ngoài ra, nhà phát triển cũng chỉ trả tiền khi người dùng click vào mẫu quảng cáo mà thôi. Apple nói điều này sẽ tạo ra sự công bằng.
Với người dùng, Apple hứa hẹn quảng cáo sẽ liên quan mật thiết tới những gì mà bạn search. Và như một cách đảm bảo quyền riêng tư, Apple sẽ không tạo ra một profile của người dùng để lưu những gì bạn đã tìm, cũng như không có dữ liệu nào được chia sẻ với nhà phát triểm mà có danh tính của bạn trong đó. Quảng cáo cũng sẽ không xuất hiện cho trẻ dưới 13 tuổi. Người dùng cũng sẽ có tùy chọn tắt tính năng theo dõi vị trí và dữ liệu khi tìm kiếm.
Kết
Khi App Store ra mắt 8 năm trước, ngay cả Apple cũng không ngờ rằng cửa hàng này có thể lớn mạnh tới như vậy, hãng cũng không thể dự đoán được những khó khăn mà các nhà phát triển phải đối mặt vào năm 2016. Khi có nhiều nhà phát triển lên tiếng đòi thay đổi, Apple cuối cùng cũng cung cho họ một giải pháp theo cách mà ít người có thể ngờ tới.
Nghe qua thì có vẻ phóng đại, nhưng đó là sự thật: App Store đã thay đổi cách người ta tải và trả tiền cho phần mềm, tạo ra một hệ sinh thái app với cơ hội kinh doanh mới, và tất cả mọi thứ diễn ra trong một thời gian khá ngắn. Câu hỏi bây giờ đó là liệu Apple có lặp lại thành công này một lần nữa hay không.
Theo Tinhte